Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson ræddu við Björn Þorra Viktorsson lögmann í þættinum Fréttir vikunnar um vaxtastefnu, verðbólgu, stöðu íslensku krónunnar og áhrif þess á fullveldi Íslands. Í umræðunni kom fram að háir stýrivextir og þrálát verðbólga hefðu leitt til aukinnar umræðu um efnahagsstefnu landsins og hvort núverandi fyrirkomulag gjaldmiðils og lánakerfis væri sjálfbært til lengri tíma. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Tveir gjaldmiðlar í sama hagkerfi
Björn Þorri benti á að í reynd væru tveir gjaldmiðlar í umferð í landinu, annars vegar hin hefðbundna íslenska króna og hins vegar verðtryggð króna sem fylgdi vísitölu neysluverðs. Verðtryggð lán og skuldbindingar hefðu skapað aðskilið fjárhagslegt umhverfi þar sem greiðslubyrði breyttist með verðlagi, óháð stýrivöxtum að hluta til. Um væri að ræða sérstakt einkenni íslensks fjármálakerfis sem hefði mótast í sögulegu samhengi mikillar verðbólgu.
Sögulegt samhengi og gjaldmiðlar í hruninu
Í þættinum var rifjað upp að verðtrygging hefði verið tekin upp sem tímabundin neyðarráðstöfun seint á áttunda áratug síðustu aldar en orðið varanlegur hluti kerfisins. Þá var einnig vísað til fjármálahrunsins þegar fleiri en eitt gengisviðmið og mismunandi gengisskráningar voru í umferð sem hefði skapað óvissu og flókið fjármálalandslag fyrir almenning og fyrirtæki. Sú reynsla var sögð hafa aukið tortryggni gagnvart stöðugleika gjaldmiðilsins.
Vaxtastefnan og áhrif hennar á heimilin
Í umræðunni kom fram að háir stýrivextir hefðu bein áhrif á greiðslubyrði heimila og fyrirtækja, sérstaklega þeirra sem væru með óverðtryggð lán. Samhliða væri bent á að verðbólga hefði áhrif á verðtryggð lán með öðrum hætti sem gerði umræðuna um vaxtastefnu flóknari. Þessi tvíþætta áhrif voru sögð gera almenningi erfiðara fyrir að meta raunverulega stöðu sína.
Fullveldi og efnahagslegt sjálfstæði
Bent var á að gjaldmiðill væri ekki aðeins efnahagslegt tæki heldur einnig tákn um sjálfstæði ríkis og getu þess til að móta eigin stefnu.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.