Utanríkisþjónusta Evrópusambandsins (EEAS) glímir við djúpstæðan og langvarandi skipulagsvanda sem rekja má allt aftur til stofnunar hennar fyrir 16 árum, samkvæmt umfjöllun Politico. Þar er því haldið fram að þjónustan hafi frá upphafi verið byggð á málamiðlun sem hafi skilið hana eftir með víðtækar væntingar en takmarkaðar valdheimildir. Þetta segir í umfjöllun Politico.
EEAS var stofnuð í kjölfar Lissabon-sáttmálans til að styrkja sameiginlega utanríkisstefnu Evrópusambandsins. Aðildarríkin vildu að sambandið talaði með sterkari og samræmdari rödd á alþjóðavettvangi en voru á sama tíma ekki reiðubúin að framselja nægilegt vald til að stofna eigin utanríkisráðuneyti ESB.
Sögð föst milli stofnana ESB
Í umfjölluninni kemur fram að þjónustan sé föst á milli Framkvæmdastjórnar ESB, ráðherraráðsins og aðildarríkjanna, sem skapi óljósa verkaskiptingu og sífelldan árekstur um ábyrgð og valdheimildir.
Nathalie Tocci, sem áður starfaði sem sérstakur ráðgjafi tveggja fyrrverandi yfirmanna utanríkisþjónustunnar, segir stöðuna minna á fræga neyðarkallið úr Apollo 13-geimferðinni: „Houston, við eigum í vandræðum.“
Hylke Dijkstra, prófessor í alþjóðlegu öryggissamstarfi við Maastricht-háskóla, segir jafnframt að ekki þurfi sérfræðing til að sjá að utanríkisstefna Evrópusambandsins virki ekki eins og til hafi verið ætlast.
Gagnrýni á starfsanda og stjórnun
Fyrrverandi og núverandi starfsmenn lýsa í greininni starfsanda sem einkennist af spennu, minnkandi starfsánægju og gagnrýni á skipulag og stjórnun. Einnig er fjallað um togstreitu milli yfirmanns utanríkisþjónustunnar, Kaju Kallas, og Ursulu von der Leyen, forseta Framkvæmdastjórnar ESB.
Þá er því haldið fram að utanríkisþjónustan hafi árum saman glímt við fjárhagsvanda og óvissa ríki um hlutverk hennar gagnvart öðrum stofnunum sambandsins.
Deilt um hver tali fyrir hönd ESB
Í greininni er bent á að eitt stærsta álitamálið sé hver fari með raunverulega forystu í utanríkismálum Evrópusambandsins. Gagnrýnendur telja Framkvæmdastjórn ESB í auknum mæli hafa tekið sér hlutverk sem samkvæmt sáttmálum sambandsins eigi að heyra undir utanríkisþjónustuna og aðildarríkin.
Fyrrverandi utanríkismálastjóri ESB, Josep Borrell, gagnrýndi þetta nýlega opinberlega og sagði Framkvæmdastjórnina hafa farið út fyrir sitt lögbundna hlutverk í utanríkis- og varnarmálum.
Kallað eftir breytingum
Í umfjöllun Politico eru einnig raktar hugmyndir um umbætur. Sumir telja að hægt sé að endurskipuleggja utanríkisþjónustuna með ákvörðun aðildarríkjanna án þess að breyta stofnsáttmálum ESB, á meðan aðrir hafa gengið lengra og lagt til að þjónustan verði sameinuð Framkvæmdastjórninni.
Aðrir viðmælendur telja þó mikilvægast að Evrópusambandið skilgreini betur markmið sín í utanríkismálum og skýri ábyrgð einstakra stofnana áður en ráðist verði í frekari skipulagsbreytingar.