Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðlaug Þór Þórðarson, þingmann Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi utanríkisráðherra í síðdegisútvarpinu í dag, um þjóðaratkvæðagreiðsluna og samskipti Íslands við Evrópusambandið. Guðlaugur sagði stórhættulegt að samþykkja að hefja aðildarviðræður á ný og vísaði meðal annars til verndartolla ESB sem hann sagði skýrt brot á EES-samningnum. Hann gagnrýndi að íslensk stjórnvöld hefðu ekki brugðist af nægilegri hörku við og sagði reynsluna sýna að ESB gætti eigin hagsmuna þegar þeir rækjust á við hagsmuni Íslands. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Ríkisstjórnin gerir lítið úr mikilvægi þjóðaratkvæðagreiðslunnar
Guðlaugur sagði ríkisstjórnina gera lítið úr mikilvægi þjóðaratkvæðagreiðslunnar með því að tala um að aðeins sé verið að kanna stöðuna eða „kíkja í pakkann“. Um væri að ræða stóra pólitíska ákvörðun fyrir Ísland og reynslan af samskiptum við ESB sýndi hvers vegna fara þyrfti varlega.
Hann tók verndartolla ESB sem nýlegt dæmi og sagði sambandið þar hafa brotið EES-samninginn. Frjálst flæði vöru væri ein af grunnstoðum samningsins og aðgerðirnar brytu gegn því.
Arnþrúður spurði út í þær skýringar sem komið hefðu fram um að málið félli ekki undir innri markaðinn. Guðlaugur hafnaði því og sagði slíkar skýringar engu breyta um brot gegn frjálsu flæði vöru.
Gagnrýnir viðbrögð íslenskra stjórnvalda
Guðlaugur sagði embættismenn utanríkisþjónustunnar hafa gert það sem þeir gátu en í máli af þessari stærðargráðu þyrftu stjórnmálamenn að stíga inn. Hann gagnrýndi að utanríkisráðherra hefði ekki tekið verndartollana upp á fundum sínum með ráðamönnum og utanríkisráðherrum Evrópuríkja.
Hann bar viðbrögðin saman við stöðuna í COVID-faraldrinum þegar ESB ætlaði að takmarka útflutning lyfja og lækningatækja. Guðlaugur var þá utanríkisráðherra og sagði að þegar hætta hefði skapast á, að Ísland yrði útilokað frá þessum vörum, hefði hann haft beint samband við starfsbræður sína og tekið málið upp við ESB. Það hefði tekist að leysa.
ESB-ríki gæta eigin hagsmuna
Guðlaugur sagði Ísland þegar hafa orðið fyrir skaða vegna verndartollanna og varaði við þeirri hugsun að aðildarferlið fæli í sér að ESB-ríkin myndu leggja eigin hagsmuni til hliðar.
Hann rifjaði upp makríldeiluna og sagði Íra hafa haft mikilla hagsmuna að gæta í sjávarútvegi og beitt sér gegn íslenskum hagsmunum þegar fyrri aðildarviðræður stóðu yfir. Hann nefndi einnig Icesave og benti á að framkvæmdastjórn ESB hefði tekið afstöðu með Bretum og Hollendingum gegn Íslandi.
Staða Íslands yrði viðkvæmari um leið og landið sæktist eftir aðild því ESB og aðildarríkin gætu þá tengt framgang aðildarferlisins við önnur hagsmunamál. Þess vegna væri ekki um litla ákvörðun að ræða þegar kosið yrði um hvort hefja ætti aðildarviðræður á ný.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.