Heilbrigðisráðuneytið hyggst ráðast í breytingar á skipulagi og starfsskilyrðum heilsugæslu í landinu í kjölfar tilmæla Samkeppniseftirlitsins um að jafna samkeppnisstöðu opinberra og einkarekinna heilsugæslustöðva. Samkvæmt eftirlitinu er mikilvægt að breytingarnar gangi eftir svo tryggt verði raunverulegt jafnræði í rekstrarumhverfi stöðvanna.
Misræmi í rekstrarskilyrðum
Á Íslandi starfa bæði opinberar og einkareknar heilsugæslustöðvar. Samkeppniseftirlitið hefur um árabil bent á að rekstrarskilyrði þeirra hafi ekki verið sambærileg og að það geti haft áhrif á þjónustu og samkeppni innan kerfisins.
Í tilmælum sem fyrst voru sett fram árið 2017 hvatti eftirlitið heilbrigðisyfirvöld til að jafna aðstöðu stöðvanna, meðal annars með því að tryggja sanngjarna verðlagningu rannsóknarþjónustu, skýran ramma um samskipti og samninga milli opinberra og einkarekinna stöðva og jafna skattalega meðferð rekstrarins.
Sama verð fyrir rannsóknarþjónustu
Í svari heilbrigðisráðuneytisins kemur fram að ákveðnar breytingar hafi þegar verið gerðar. Frá og með 1. janúar 2026 greiða allar heilsugæslustöðvar sama einingaverð fyrir rannsóknarþjónustu Landspítalans.
Með því er brugðist við því sem eftirlitið hefur kallað langvarandi misræmi, þar sem einkareknar stöðvar höfðu greitt hærra verð fyrir slíka þjónustu en opinberar stöðvar.
Breytingar á miðlægri þjónustu
Ráðuneytið vinnur jafnframt að endurskipulagningu miðlægrar þjónustu innan heilbrigðiskerfisins. Þar á meðal er stofnun nýrrar þróunar- og þjónustumiðstöðvar, Stafrænnar heilsu, auk breytinga á fyrirkomulagi tiltekinnar þjónustu og aðgengi að upplýsingakerfum heilsugæslunnar.
Samkeppniseftirlitið leggur áherslu á að slík þjónusta verði skipulögð þannig að hún þjóni öllum aðilum í kerfinu með sambærilegum hætti og að ekki verði hyglað einstökum rekstraraðilum á kostnað annarra.
Ný reglugerð og aukið eftirlit
Unnið er að nýrri reglugerð um heilsugæslu sem á að skýra kröfur til starfsemi heilsugæslustöðva óháð rekstrarformi. Markmiðið er meðal annars að tryggja að eftirlit og kröfulýsingar gildi jafnt um opinberar og einkareknar stöðvar.
Eftirlitið hefur áður bent á að mismunur hafi verið á því hvernig þessum kröfum er fylgt eftir.
Sérnám og skattamál til skoðunar
Ráðuneytið segir jafnframt að fjármögnun sérnáms heimilislækna sé nú dreift jafnt óháð rekstrarformi heilsugæslustöðva. Þá stendur til að skoða frekar skattalegt umhverfi rekstrar heilsugæslunnar, meðal annars hvernig endurgreiðslu virðisaukaskatts er háttað.
Samkeppniseftirlitið hvetur stjórnvöld til að halda áfram á þessari braut og ljúka þeim verkefnum sem kynnt hafa verið, svo tryggt verði jafnræði í rekstrarumhverfi heilsugæslunnar og hvatar til betri þjónustu fyrir sjúklinga.