Arnþrúður Karlsdóttir og Guðmundur Franklín Jónsson, ræddu í Heimsmálunum á Útvarpi Sögu í dag, um harðnandi átök ríkisstjórnar Donalds Tusk og Karols Nawrocki forseta Póllands um stjórnlagadómstól landsins. Arnþrúður vakti athygli á fyrirhuguðum aðgerðum gegn forystumönnum dómstólsins og óttast að deilan leiði til borgarastyrjaldar. Guðmundur sagði átökin snúast um sjálfstæði pólskra stofnana og framtíð Evrópusambandsins. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Deilan um stjórnlagadómstólinn harðnar
Guðmundur lýsti átökunum milli forsetans og ríkisstjórnarinnar sem einu alvarlegasta deilumáli í Póllandi. Hann greindi frá því að hæstiréttur landsins hefði úrskurðað um stöðu tveggja dómara sem ættu að geta tekið aftur til starfa við stjórnlagadómstólinn.
Arnþrúður gagnrýndi að ríkisstjórn Tusk tæki ekki mark á niðurstöðum Hæstaréttar Póllands. Hún sagði lögreglumenn standa vörð um dómshúsið og meina dómurum inngöngu þrátt fyrir að úrskurður lægi fyrir að þeir ættu að geta sinnt störfum sínum.
Guðmundur greindi jafnframt frá því að þýskir lögreglumenn hefðu komið yfir landamærin og tekið þátt í gæslu við dómstólinn fyrir ríkisstjórnina.
Friðhelgi dómara til umfjöllunar 17. nóvember
Arnþrúður greindi frá því að til stæði að taka afstöðu til afléttingar friðhelgi forseta og varaforseta stjórnlagadómstólsins 17. nóvember n.k.
Hún sagði að yrði friðhelgin aflétt gæti það leitt til handtöku dómaranna og jafnvel fangelsisvistar. Hún óttast að slíkar aðgerðir magni átökin svo mjög að borgarastyrjöld brjótist út.
Guðmundur tók undir að staðan væri alvarleg en benti jafnframt á langa sögu friðsamlegrar baráttu Pólverja gegn erlendum yfirráðum. Hann nefndi Lech Wałęsa og baráttu Samstöðuhreyfingarinnar gegn kommúnistastjórninni sem dæmi.
Pólland stendur gegn auknum áhrifum Evrópusambandsins
Guðmundur sagði átökin ekki aðeins snúast um skipan dómara heldur einnig um sjálfstæði Póllands gagnvart Evrópusambandinu.
Hann gagnrýndi áform sem hann eignaði ríkisstjórn Tusk um að taka upp evru og sagði slíka breytingu veikja efnahagslegt sjálfstæði landsins. Hann vísaði jafnframt til upplýsinga um mikla andstöðu við ríkisstjórnina og nefndi að um 86% Pólverja vildu að Tusk léti af embætti.
Arnþrúður ræddi einnig andstöðu Pólverja við innflytjendapakka Evrópusambandsins. Hún sagði Pólland hafa hafnað kröfum sambandsins þrátt fyrir aðild sína og ágreiningnum fylgdu fjárhagslegar afleiðingar.
Guðmundur lýsti Nawrocki forseta sem leiðandi afli í baráttunni fyrir pólsku fullveldi og sagði hann njóta víðtæks stuðnings.
Pólland getur haft úrslitaáhrif á framtíð ESB
Guðmundur líkti stöðu Póllands við hlutverk Samstöðuhreyfingarinnar í falli kommúnismans í Austur-Evrópu.
Hann sagði líklegt að Pólland yrði aftur leiðandi afl í stórum pólitískum breytingum, nú innan Evrópusambandsins. Pólverjar myndu ekki sætta sig við að ríkisstjórnin eða stofnanir Evrópusambandsins gengju gegn þeim réttindum sem þeir teldu tryggð í stjórnarskrá landsins.
Arnþrúður ítrekaði að næstu aðgerðir í deilunni gætu ráðið miklu um framhaldið. Sérstaklega nefndi hún fyrirhugaða afléttingu friðhelgi dómara og viðbrögð forsetans og stuðningsmanna hans.
Guðmundur spáði grundvallarbreytingum á Evrópusambandinu og sagði baráttu Pólverja geta gegnt lykilhlutverki í þeirri þróun.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.