Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Atla Lilliendahl, framkvæmdastjóra í Heimsmálunum á Útvarpi Sögu í dag,um heimsókn Ursulu von der Leyen, forseta framkvæmdastjórnar ESB og Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur til Grænlands. Atli sagði að reynt hefði verið að þrýsta á Jens-Frederik Nielsen, forsætisráðherra Grænlands, um að gefa út yfirlýsingu um að Grænland vildi ganga í Evrópusambandið. Jens-Frederik hafnaði því og ítrekaði að Grænland væri ekki á leið inn í Evrópusambandið. Atli sagði jafnframt að fjárfestingarloforð ESB væru ófjármögnuð viljayfirlýsing en ekki bindandi samningur. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Þrýstingur um ESB-aðild – Ursula mætti með stækkunarstjóra ESB
Atli sagði að þjarmað hefði verið að Jens-Frederik Nielsen á blaðamannafundi, í tengslum við heimsóknina. Ursula von der Leyen hafði með sér fulltrúa sem fer með stækkunarmál ESB og sagði Atli augljóst að honum hefði verið ætlað að þrýsta á Grænlendinga, um að gefa út yfirlýsingu um að þeir vildu ganga lengra í átt að inngöngu í Evrópusambandið.
Jens-Frederik hafnaði því og stóð fast á þeirri afstöðu að Grænland væri ekki á leið inn í ESB. Hann tók fram að ekkert væri í kortunum sem benti til þess að Grænlendingar hygðust breyta þeirri afstöðu sem tekin var þegar þeir ákváðu að yfirgefa Evrópubandalagið á árinu 1985.
Forsætisráðherrann var einnig spurður hvort afstaða Íslendinga í nýafstöðnum kosningum hefði haft áhrif. Hann svaraði því ekki beint en ítrekaði að Grænland væri ekki á leið inn í Evrópusambandið.
ESB hélt áfram að leggja áherslu á samstarfið
Arnþrúður spurði hvort yfirlýsingar Jens-Frederik hefðu kallað fram einhver sérstök viðbrögð frá Ursulu von der Leyen, eða fulltrúanum sem fer með stækkunarmál ESB.
Atli sagði svo ekki hafa verið. Þau hefðu haldið áfram að leggja áherslu á mikilvægi samstarfsins og að ríkin þyrftu að standa saman.
Öryggis- og varnarmál fyrirferðarmikil
Heimsóknin náði yfir fleiri mál en samskipti Grænlands og ESB. Mette Frederiksen, tók Beinir Johannesen, lögmann Færeyinga, með til Grænlands og þar var jafnframt haldinn fundur leiðtoga Danmerkur, Grænlands og Færeyja um stöðu ríkjasambandsins. Öryggis- og varnarmál voru fyrirferðarmikil á þeim fundi.
Atli sagði umræðuna hafa byggst mikið á því að Donald Trump og áhugi Bandaríkjanna á Grænlandi væru sett fram sem ógn við öryggi landsins.
Á sama tíma stóð yfir heræfing á Grænlandi þar sem um 400 hermenn frá 10 NATO-ríkjum tóku þátt. Atli sagði æfinguna hafa átt að sýna hversu mikið væri gert í varnarmálum og hversu öflugar varnir Grænlands væru.
Ófjármögnuð viljayfirlýsing
Í heimsókninni var einnig kynnt aukið samstarf ESB og Grænlands og rætt um fjárfestingar á ýmsum sviðum. Atli lagði áherslu á að ekki hefði verið skrifað undir bindandi samninga um þau verkefni.
Um væri að ræða viljayfirlýsingu um að vinna að tilteknum markmiðum en ekki skuldbindingu um að framkvæmdir hæfust þegar í stað. Hann lýsti loforðunum sem ófjármögnuðum.
Atli sagði jafnframt að Ursula von der Leyen, hefði ekki heimild til að hrinda þessum verkefnum af stað, upp á sitt eindæmi, og Evrópuþingið ætti enn eftir að fjalla um fjárheimildirnar.
Enginn bindandi samningur lá því fyrir um framkvæmdir á borð við námuvinnslu. Að sögn Atla var það sem kynnt var fyrst og fremst viljayfirlýsing um áframhaldandi samstarf.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.