Arnþrúður Karlsdóttir og Guðmundur Franklín Jónsson, ræddu í Heimsmálunum um vaxandi spennu milli Póllands og Evrópusambandsins. Guðmundur sagði andstöðu Pólverja við stefnu sambandsins fara vaxandi, meðal annars í innflytjenda- og varnarmálum. Hann sagði þróunina geta leitt til þess að framtíð Póllands innan ESB yrði dregin í efa og nefndi möguleikann á „Polexit“ ef sambandið héldi áfram á braut aukinnar miðstýringar. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Vilja sjálfir ráða innflytjendamálum
Innflytjendamál eru einn helsti átakaflöturinn. Guðmundur sagði Pólverja leggja ríka áherslu á eigin landamæravarnir og hafna því að Brussel réði hvernig landið tæki á innflytjendum og hælisleitendum.
Arnþrúður sagði deiluna snúast um stærri spurningu um fullveldi aðildarríkjanna. Pólland væri stórt ríki með sterka þjóðarvitund og þar væri lítill vilji til að færa ákvarðanir um grundvallarmál þjóðarinnar til stofnana ESB. Þeir hafi neitað nýverið að samþykkja innflytjendapakka ESB og sitji nú undir sektum fyrir bragðið.
Guðmundur benti á að afstaða Pólverja mótist einnig af því sem gerðist í öðrum Evrópuríkjum eftir mikinn straum innflytjenda. Þeir vildu ekki feta sömu braut og halda sjálfir stjórn á því hverjir kæmu inn í landið.
„Polexit“ gæti orðið raunverulegt viðfangsefni
Áframhaldandi miðstýring ESB gæti að sögn Guðmundar ýtt undir umræðu um úrsögn Póllands. Hann notaði hugtakið „Polexit“ og sagði ekki útilokað að slík umræða yrði mun fyrirferðarmeiri ef Brussel héldi áfram að færa völd frá aðildarríkjunum.
Pólverjar væru ekki þjóð sem sætti sig auðveldlega við stjórn utan frá. Reynslan af erlendum stórveldum hefði mótað sterka afstöðu þeirra til sjálfstæðis og fullveldis.
Arnþrúður sagði þessa þróun sýna hversu djúpstæð átökin innan ESB væru orðin um framtíð Evrópusambandsins og hversu mikið vald ætti að vera hjá einstökum ríkjum.
Þýsk áhrif í varnarmálum falla í grýttan jarðveg
Þá sagði Guðmundur Pólverja leggja gríðarlega áherslu á eigin her og Atlantshafsbandalagið en hafa litla löngun til að færa varnir sínar undir sameiginlegt evrópskt kerfi þar sem Þýskaland hefði mikil áhrif.
Hann sagði söguna gera slíkar hugmyndir sérstaklega viðkvæmar í Póllandi. Minningar um innrás Þýskalands og hörmungar síðari heimsstyrjaldarinnar væru djúpt rótgrónar og Pólverjar myndu ekki auðveldlega samþykkja aukin þýsk áhrif á hernaðarlegar ákvarðanir landsins.
Arnþrúður sagði þessa afstöðu skipta máli þegar rætt væri um aukið varnarsamstarf innan Evrópu og hugmyndir um sameiginlegri hernaðarstefnu ESB.
Þróunin skiptir Ísland máli
Guðmundur sagði óánægjuna í Póllandi ekki standa eina og sér. Svipaðar breytingar sæjust annars staðar í Evrópu, meðal annars með mikilli fylgisaukningu AfD í Þýskalandi. Krafa um sterkari landamæri, meira sjálfstæði þjóðríkjanna og minni miðstýringu væri farin að hafa sífellt meiri áhrif á evrópsk stjórnmál.
Fyrir Ísland sagði Arnþrúður þessa þróun sérstaklega mikilvæga á sama tíma og hér væri rætt um mögulega aðild að Evrópusambandinu. Íslendingar þyrftu að horfa á sambandið eins og það væri að þróast nú en ekki aðeins þá mynd sem dregin hefði verið upp af ESB á árum og áratugum áður.
Guðmundur sagði Pólland því geta orðið eitt þeirra ríkja þar sem framtíðarstefna Evrópusambandsins réðist. Þar takist á aukin miðstýring annars vegar og krafa um sjálfstæði aðildarríkjanna hins vegar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.