Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson ræddu við Hauk Hauksson, fréttamann í Moskvu í Heimsmálunum um mögulegar friðarviðræður vegna stríðsins í Úkraínu. Haukur sagði rússnesk stjórnvöld aldrei hafa lokað á samningaviðræður og markmið Kremlar frá upphafi hefði verið að knýja fram nýtt öryggisjafnvægi í Evrópu og stöðva frekari útþenslu NATO í austurátt. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Segir NATO-útþenslu liggja að baki stríðinu
Haukur sagði rússnesk stjórnvöld líta svo á að grundvallarorsök stríðsins sé ákvörðun NATO-ríkja um að færa hernaðarbandalagið sífellt nær landamærum Rússlands eftir fall Sovétríkjanna. Hann nefndi sérstaklega leiðtogafund NATO í Búkarest árið 2008 þar sem samþykkt var að Úkraína og Georgía gætu síðar gengið í bandalagið. Í viðtalinu sagði Haukur að Vladímír Pútín og Sergei Lavrov utanríkisráðherra hefðu árum saman varað við því að slíkt jafnvægisleysi í Evrópu myndi leiða til átaka. Hann vísaði einnig til bréfa og tillagna sem rússnesk stjórnvöld sendu NATO-ríkjum og Bandaríkjunum í desember árið 2021 þar sem farið var fram á nýtt öryggiskerfi í Evrópu og takmarkanir á útþenslu NATO.
Samkvæmt Hauki hafi þessi erindi aldrei fengið raunveruleg viðbrögð frá Vesturlöndum áður en innrás Rússa hófst í febrúar 2022.
Boris Johnson kom í veg fyrir friðarsamninga
Haukur sagði að friðarviðræður hefðu ítrekað verið til umræðu frá upphafi stríðsins en Vesturlönd hefðu komið í veg fyrir samninga. Hann vísaði þar sérstaklega til viðræðna í Tyrklandi á fyrstu mánuðum stríðsins þar sem fulltrúar Úkraínu og Rússlands ræddu mögulegt samkomulag.
Haukur benti á að Boris Johnson, sem þá var forsætisráðherra Bretlands, hefði ásamt öðrum vestrænum leiðtogum hvatt úkraínsk stjórnvöld til að halda stríðinu áfram í stað þess að skrifa undir samninga við Rússa. Hann sagði jafnframt að rússnesk stjórnvöld teldu sig hafa verið blekkt í fyrri samningum við Vesturlönd, meðal annars í tengslum við Minsk-samkomulagið sem Angela Merkel og François Hollande fyrrverandi forseti Frakklands, viðurkenndu síðar að hefði fyrst og fremst átt að gefa Úkraínu tíma til að styrkja her sinn.
Pútín opnar aftur á viðræður við Zelensky
Haukur sagði nýjustu ummæli Pútíns benda til þess að Kreml væri aftur tilbúið til beinna viðræðna við Zelensky Úkraínuforseta, þó með ákveðnum skilyrðum. Hann sagði Pútín hafa opnað á fund með Zelensky ef fyrir lægi samkomulag um friðarskilmála og ný landamæri.
Donald Trump líklegastur til að ná friðarsamningum
Í viðtalinu kom fram að Haukur teldi Donald Trump líklegri en leiðtoga Evrópusambandsins til að þrýsta á um samninga. Hann sagði leiðtoga á borð við Emmanuel Macron, Keir Starmer og Friedrich Merz vilja halda áfram hernaðarstuðningi við Úkraínu á meðan almenningur í Evrópu væri orðinn þreyttur á stríðinu og vildi sjá friðarumleitanir.
Haukur sagði jafnframt að rússnesk stjórnvöld teldu nauðsynlegt að koma á vopnalausu eða hlutlausu belti milli NATO og Rússlands til að tryggja varanlegt öryggisjafnvægi í Evrópu.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.