
Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Franklín Jónsson, í Heimsmálunum á Útvarpi Sögu í dag, um yfirlýsingu sem leiðtogar Bandaríkjanna, Rússlands og Kína hafa sent frá sér eftir fund þeirra í Shenzhen í Kína. Guðmundur fór yfir áform um miklar breytingar á Sameinuðu þjóðunum og taldi þau boða umfangsmiklar breytingar á starfsemi samtakanna sem væru komin langt út fyrir upphaflegt hlutverk sitt. Hann gagnrýndi núverandi áherslur SÞ og sagði nauðsynlegt að friður og alþjóðlegt öryggi yrðu aftur meginviðfangsefni stofnunarinnar. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Friður og öryggi verði meginhlutverk Sameinuðu þjóðanna
Guðmundur sagði umbætur á Sameinuðu þjóðunum vera fyrsta atriðið af 4 í yfirlýsingu leiðtoganna. Samkvæmt þeirri yfirlýsingu sem hann rakti, hefðu ríkin 3 lýst vilja til að gera samtökin skilvirkari og styrkja hlutverk þeirra við að tryggja frið og öryggi í heiminum.
Hann gagnrýndi að Sameinuðu þjóðirnar hefðu fjarlægst upphaflegt hlutverk sitt og tekið að sér verkefni sem ættu ekki heima innan starfsemi þeirra.
Guðmundur nefndi ástandið á Haítí sem dæmi um það sem hann taldi árangurslaus afskipti alþjóðastofnana. Hann sagði nauðsynlegt að breyta starfseminni þannig að samtökin gætu brugðist betur við átökum og öryggisógnum.
Heimsmarkmið og loftslagsverkefni undir gagnrýni
Arnþrúður ræddi fjárhagsstöðu Sameinuðu þjóðanna og áhrif þess að Bandaríkin hefðu dregið verulega úr framlögum sínum. Hún tók einnig upp heimsmarkmið samtakanna og sagði framkvæmd þeirra í ýmsum tilvikum ganga gegn þeim markmiðum sem þau ættu að þjóna.
Guðmundur gagnrýndi loftslagsstefnu, heimsmarkmiðin og Agenda 2030. Hann taldi breytingar á Sameinuðu þjóðunum geta leitt til þess að þessi verkefni yrðu lögð af eða þeim breytt verulega.
Hann sagði alþjóðastofnanir hafa þróast í aðra átt en upphaflega hefði verið ætlað og nú þyrfti annaðhvort að endurskipuleggja þær eða leggja þær niður.
Alþjóðastofnanir sæti auknu eftirliti
Guðmundur ræddi breytingar á starfsemi Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar WHO, Alþjóðabankans og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Hann gagnrýndi áhrif þessara stofnana á þjóðríki og taldi þær hafa fengið of mikið sjálfstæði án nægilegrar ábyrgðar.
Þá ræddi Arnþrúður um ráðstöfun fjármuna sem ríki greiddu til alþjóðlegra þróunarverkefna. Hún nefndi Alþjóðabankann í því samhengi og spurði hvernig eftirliti með útdeilingu styrkja og fjárframlaga væri háttað.
Guðmundur taldi stórveldin munu beina sjónum sínum að starfsemi þessara stofnana. Hann ræddi einnig friðarráð Trumps, Board of Peace, og möguleikann á að það tengdist framtíðarfyrirkomulagi alþjóðlegrar friðargæslu.
Kjarnorkustríð megi aldrei heyja
Arnþrúður greindi frá því að 4 atriði yfirlýsingarinnar snerist um kjarnorkuöryggi. Leiðtogarnir hafi lýst því yfir að ekki væri hægt að vinna kjarnorkustríð og slíkt stríð mætti aldrei heyja.
Hún sagði einnig hafa verið fjallað um að draga úr kjarnorkuhættu og koma í veg fyrir frekari útbreiðslu kjarnavopna. Í því sambandi nefndi hún sérstaklega Íran.
Samstaða stórveldanna hefur veruleg áhrif
Guðmundur taldi samstöðu stórveldanna geta haft veruleg áhrif á útbreiðslu kjarnavopna. Hann rifjaði upp leiðtogafund Ronalds Reagan og Míkhaíls Gorbatsjovs í Höfða árið 1986, þar sem rætt hefði verið um möguleika á að útrýma kjarnorkuvopnum.
Hann sagði slíkt markmið afar erfitt í framkvæmd en samstarf Bandaríkjanna, Rússlands og Kína gæti orðið mikilvægt við að takmarka frekari útbreiðslu kjarnavopna.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.
