Arnþrúður Karlsdóttir og Guðmundur Franklín Jónsson ræddu í Heimsmálunum, um stórar breytingar á valdahlutföllum heimsins, veikingu Evrópu og þá stefnu Donald Trump Bandaríkjaforseta að endurskipuleggja viðskipti, orkumál og hernaðarsamskipti Vesturlanda. Í umræðunni var einnig varað við því að Ísland tengdist skuldsetningu Evrópusambandsins vegna hernaðaruppbyggingu og stuðnings við Úkraínu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Bandaríkin, Kína og Rússland ráðandi öfl
Guðmundur sagði heiminn vera að færast yfir í nýtt valdajafnvægi þar sem Bandaríkin, Kína og Rússland yrðu ráðandi stórveldi til frambúðar. Hann sagði Donald Trump vinna markvisst að því að breyta flutningsleiðum, orkuflæði og viðskiptakerfum heimsins til að styrkja stöðu Bandaríkjanna gagnvart bæði Evrópu og Kína. Vísaði Guðmundur til ummæla Emmanuel Macron Frakklandsforseta sem sagði Evrópu hafa komið sér í veikburða stöðu gagnvart þessum þremur stórveldum. Guðmundur sagði Evrópu nú borga fyrir háan orkukostnað, umfangsmikið regluverk og aukna miðstýringu innan Evrópusambandsins.
Að hans mati hefði Evrópa of lengi reitt sig á ódýrt gas frá Rússlandi, hernaðarvernd Bandaríkjanna og ódýra framleiðslu frá Kína án þess að byggja upp eigin styrk.
Orkukostnaður og reglugerðir veikja Evrópu
Guðmundur sagði fyrirtæki í Evrópu, í auknum mæli, vera að flytja starfsemi sína til Bandaríkjanna og Asíu þar sem orkukostnaður væri lægri og regluverk einfaldara. Í þættinum nefndi hann dæmi frá Ítalíu þar sem orkureikningar veitingastaða og smærri fyrirtækja væru orðnir hærri en húsaleiga rekstrarins. Hann sagði þetta hafa gerst eftir að Evrópa lokaði að stórum hluta fyrir innflutning á rússnesku gasi.
Kom fram í þættinum gagnrýni á Evrópusambandið fyrir aukið regluverk, loftslagsstefnu og afskipti af tjáningarfrelsi og samfélagsmiðlum. Evrópusambandið hafi þróast frá viðskiptasamstarfi yfir í miðstýrt stjórnkerfi með sífellt meiri áhrif á innanríkis- og utanríkismál aðildarríkja.
Austur-Evrópa fjarlægist Brussel
Í umræðunni kom fram að mikil pólitísk breyting væri að eiga sér stað í Austur-Evrópu þar sem ríki á borð við Ungverjaland, Slóvakíu, Tékkland, Serbíu og Búlgaríu væru farin að fjarlægjast stefnu Brussel. Ríkisstjórnir þessara ríkja legðu meiri áherslu á þjóðríki, eigin hagsmuni og minni afskipti Evrópusambandsins af innanríkismálum.
Varað við skuldsetningu Íslands
Arnþrúður sagði hættu fyrir Ísland felast í því að íslensk stjórnvöld tengdu landið fjárhagslega við sameiginlegar lántökur Evrópusambandsins vegna varnarmála og stuðnings við Úkraínu. Hún benti á að Evrópusambandið ræði nú aukin langtímaútgjöld, sameiginlegar skuldbindingar og fjármögnun varnarmála sem gæti síðar lent á aðildar- og samstarfsríkjum sambandsins. Bandaríkjamenn ætluðu sér að fækka hermönnum sínum í Evrópu og því yrði meiri krafa frá ESB um að ríki Evrópu legðu fram fjármagn til þess að styðja hernaðaruppbyggingu. ESB geri ráðstafanir til að bjóða lán til hernaðaruppbyggingar og í slíku tilfelli þyrftu Íslendingar að gæta sín.
Guðmundur tók undir það og sagði Ísland ekki mega skrifa undir neinar lántökur eða ábyrgðir sem tengdust skuldasöfnun Evrópusambandsins. Hann sagði slíkar skuldbindingar geta haft áhrif á fullveldi Íslands og fjárhagslega stöðu ríkisins til framtíðar.
Í þættinum var einnig rætt um nýjar stefnur Evrópusambandsins í útlendingamálum, hatursorðræðu og eftirliti með samfélagsmiðlum. Arnþrúður sagði almenning oft ekki gera sér grein fyrir umfangi þeirra breytinga sem væru að eiga sér stað innan Evrópusambandsins og hvaða áhrif þær gætu haft á Ísland.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.