Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Hauk Hauksson, fréttamann í Moskvu í Heimsmálunum í dag, um nýja bandaríska diplómatíska leið til friðar, vegna stríðsins í Úkraínu. Haukur sagði bjartsýni rússneskra stjórnvalda takmarkaða en menn vildu frið og að stríðinu lyki. Rússar ætluðu hins vegar ekki að láta af hendi landsvæðin sem þeir hafa tekið og Krímskaga alls ekki. Hernaðarlegt hlutleysi Úkraínu væri jafnframt lykilatriði í því að samkomulag næðist. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Vilja að stríðinu ljúki
Arnþrúður rakti að Steve Witkoff og Jared Kushner hefðu hitt Vladimír Pútín í Moskvu á laugardag og setið með honum á fundi í rúmar 3 klukkustundir. Rússar hefðu lýst fundinum sem gagnlegum, hreinskilnum og uppbyggilegum en ekkert samkomulag náðst.
Haukur sagði Witkoff og Kushner hafa hitt Pútín margoft og ávallt fengið góðar móttökur í Kreml. Að fundunum loknum færu þeir síðan til Kænugarðs og ræddu við Volodymyr Zelenskyj í gær, sunnudag og úkraínsk stjórnvöld.
Bjartsýni rússneskra stjórnvalda væri takmörkuð en menn vildu frið, að átökunum linnti og stríðinu lyki. Haukur lýsti því sem skelfilegum harmleik.
Krímskagi ekki á samningaborðinu
Arnþrúður spurði hvað hindraði Rússa í að stöðva stríðið og hvað þeir vildu helst ekki sætta sig við.
Haukur sagði landsvæðin skipta þar höfuðmáli. Rússar ætluðu ekki að láta af hendi þau svæði sem þeir hefðu tekið og Krímskaga alls ekki. Krafa Zelenskyjs og úkraínskra stjórnvalda væri hins vegar að Rússar skiluðu þessum landsvæðum.
Arnþrúður spurði einnig hvort markvissar árásir Rússa á Kænugarð þýddu að þeir ætluðu sér að ganga frá borginni. Haukur svaraði því ekki beint en lagði áherslu á að stríðið væri skelfilegur harmleikur sem hefði staðið árum saman.
Öryggistryggingar þurfa að virka í báðar áttir
Öryggistryggingar yrðu einnig stór hluti mögulegs friðarsamkomulags. Arnþrúður spurði hver ætti að tryggja að Rússland réðist ekki aftur á Úkraínu eftir 5 eða 10 ár.
Haukur sagði þurfa fullvissu um að Rússland færi ekki aftur inn í Úkraínu. Á móti þyrftu Rússar tryggingar um að tekið yrði tillit til rússneskumælandi íbúa landsins og búsetta í Úkraínu og að minnihlutahópar nytu réttinda.
Hernaðarlega hlutlaus Úkraína
Haukur sagði hernaðarstöðu Úkraínu vera eitt af grundvallaratriðunum. Hann rakti andstöðu Rússa við útþenslu NATO, eldflaugar í Póllandi og Rúmeníu og hernaðaruppbyggingu nærri rússneskum landamærum. Kjarni málsins væri að Úkraína yrði hernaðarlega hlutlaust ríki. Það væri ein af grundvallarforsendum Rússa fyrir framtíðarskipan öryggismála á svæðinu.
Stærstu ágreiningsefnin í friðarferlinu snúa því að framtíð landsvæðanna sem Rússar ráða yfir, stöðu Krímskaga, öryggistryggingum beggja vegna og hernaðarlegri stöðu Úkraínu.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.