Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Franklín Jónsson, í Heimsmálunum á Útvarpi Sögu um tollastríð Bandaríkjanna og Kanada og ástæður þess að Donald Trump hefur lagt mikla áherslu á að breyta viðskiptum ríkjanna. Guðmundur sagði rætur deilunnar liggja áratugi aftur í tímann og tengjast meðal annars NAFTA-samningnum og flutningi bandarískrar framleiðslu til Kanada og Mexíkó. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Framleiðslan flutt frá Bandaríkjunum
Guðmundur rakti þróunina aftur til NAFTA-fríverslunarsamningsins milli Bandaríkjanna, Kanada og Mexíkó sem tók gildi árið 1994. Samningurinn auðveldaði viðskipti milli ríkjanna en að hans sögn fylgdu honum einnig hvatar fyrir bandarísk fyrirtæki til að flytja framleiðslu yfir landamærin.
Lægri launakostnaður í Mexíkó skipti þar miklu en Guðmundur sagði einnig hagstæðari rekstrarskilyrði í Kanada hafa haft áhrif. Bandarísk fyrirtæki hefðu í auknum mæli flutt verksmiðjur og störf úr landi og síðan selt framleiðsluna aftur inn á Bandaríkjamarkað.
Trump hefði lengi litið á þessa þróun sem eitt helsta vandamál bandarísks efnahagslífs. Markmiðið með tollastefnu hans væri að snúa þróuninni við og skapa fyrirtækjum hvata til að framleiða vörur innan Bandaríkjanna á ný.
Vörur frá Asíu fóru í gegnum Kanada og Mexíkó
Guðmundur sagði vandann ekki aðeins snúast um hvar bandarísk fyrirtæki staðsettu verksmiðjur sínar. Vörur og hráefni frá Kína, Víetnam, Taívan og öðrum Asíuríkjum hefðu einnig komið inn í Kanada og Mexíkó áður en þær fóru áfram á Bandaríkjamarkað.
Hluti þessara vara hefði verið unninn eða settur saman í Kanada eða Mexíkó og síðan seldur áfram til Bandaríkjanna. Hann nefndi ódýrt kínverskt stál sem dæmi um aðföng sem hefðu haft áhrif á samkeppnisstöðu bandarískrar framleiðslu.
Þarna lægi mikilvægur hluti skýringarinnar á harðri tollastefnu Trumps. Guðmundur sagði hana ekki fyrst og fremst beinast gegn Kanada sem slíku heldur viðskiptakerfi sem Trump teldi hafa grafið undan bandarískum iðnaði og flutt störf og framleiðslu úr landi.
Vill byggja bandarískan iðnað upp á ný
Arnþrúður benti á að tolladeilan væri yfirleitt sýnd sem átök Trumps og kanadískra stjórnvalda en Guðmundur sagði stærri efnahagslega stefnu liggja þar að baki. Trump vildi endurreisa framleiðslugetu Bandaríkjanna og draga úr því hversu háð landið væri erlendum aðfangakeðjum.
Þetta skýrði hvers vegna tollar væru orðnir eitt helsta verkfæri ríkisstjórnar hans. Með hærri kostnaði á innfluttar vörur væri ætlunin að gera framleiðslu innan Bandaríkjanna samkeppnishæfari og þrýsta á fyrirtæki að flytja starfsemi sína aftur heim.
Deilan við Kanada snerist því að mati Guðmundar um mun meira en einstakar tollahækkanir. Hún væri hluti af tilraun Trumps til að breyta viðskiptakerfi sem hefði þróast í meira en 3 áratugi og færa störf, fjárfestingar og iðnaðarframleiðslu aftur til Bandaríkjanna.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.