Arnþrúður Karlsdóttir og Guðmund Franklín Jónsson ræddu í Heimsmálunum í dag um aðgerðir Donald Trump til að hreinsa út spillingu í Bandaríkjunum, sambærilegar hreinsanir í Rússlandi, Kína og Úkraínu og þá staðreynd að Evrópa sitji eftir þar sem spilling heldur áfram að grafa undan stjórnsýslu, efnahag og trausti almennings. Kom fram að Trump Bandaríkjaforseti væri að stöðva glóbalismann sem hefur verið ríkjandi á síðustu árum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Trump beitir markvissum hreinsunum gegn spillingu í Bandaríkjunum
Í umræðunni kom fram að Donald Trump hafi sett baráttuna gegn spillingu í forgang og beiti sér fyrir víðtækri endurskoðun á ríkisstofnunum, fjárstreymi og starfsemi aðila sem hafa notið opinbers fjármagns án fullnægjandi eftirlits. Fram kom að verið sé að loka eða endurskipuleggja stofnanir sem taldar eru hafa misnotað opinbert fé, þar á meðal sjóði og þróunarkerfi sem hafa verið nýtt til pólitískra hagsmuna, aðgerðasamtaka og erlendra verkefna sem ekki þjóna bandarískum almannahagsmunum. Guðmundur Franklín Jónsson lýsti þessu sem kerfisbundinni gagnbyltingu þar sem markmiðið sé að stöðva fjármagnsflæði til spillingarneta og koma á aukinni ábyrgð í ríkisrekstri.
Pútín stöðvaði vald olígarka í Rússlandi
Í þættinum var rakið hvernig Vladímír Pútín tók á spillingu í Rússlandi þegar hann komst til valda um aldamótin. Fram kom að á árunum eftir aldamót hafi hópur olígarka náð yfirráðum yfir stórum hluta rússnesks atvinnulífs, náttúruauðlinda og stjórnmála. Pútín hafi kallað helstu olígarka á fund og sett þeim skýr skilyrði: þeir mættu halda eignum sínum en yrðu að halda sig utan stjórnmála og greiða skatta samkvæmt lögum. Þeir sem neituðu hafi verið fjarlægðir úr valdastöðum með löglegum aðgerðum.
Kína framkvæmir víðtækar hreinsanir gegn spillingu
Í umræðunni kom fram að Xi Jinping hafi leitt umfangsmikla herferð gegn spillingu innan kínverska kommúnistaflokksins, hersins og stjórnkerfisins. Fram kom að tugir eða hundruð háttsettra embættismanna og herforingja hafi verið handteknir eða reknir vegna spillingarbrota, þar á meðal einstaklingar sem áður töldust til áhrifamestu valdamanna landsins.Guðmundur sagði að þessi aðgerð væri hluti af kerfisbundinni viðleitni til að styrkja miðstjórn ríkisins, draga úr misnotkun valds og festa í sessi strangari aga í stjórnsýslunni.
Úkraína hreinsar út spillingu í skugga stríðs
Í þættinum var einnig fjallað um að Volodymyr Zelensky hafi gripið til aðgerða gegn spillingu í Úkraínu, meðal annars með því að reka eða handtaka embættismenn sem tengjast fjárdrætti, misnotkun opinbers fjár og ólöglegum samningum. Fram kom að þessar hreinsanir nái til náinna samstarfsaðila, ráðherra, herforingja og embættismanna og að þær séu liður í því að endurheimta trúverðugleika ríkisins gagnvart bæði eigin borgurum og erlendum stuðningsaðilum. Í þættinum var bent á að spilling væri talin einn stærsti veikleiki Úkraínu og að kerfisbundin hreinsun væri forsenda þess að ríkið geti staðið undir endurreisn eftir stríð.
Evrópa situr eftir þar sem spilling grasserar
Í umræðunni kom fram að á meðan Bandaríkin, Rússland, Kína og Úkraína grípa til afgerandi aðgerða gegn spillingu hafi Evrópa ekki fylgt sömu leið. Spilling grasseri áfram innan evrópskra stofnana, ríkisreksturs og yfirþjóðlegra kerfa, þar á meðal í tengslum við Evrópusambandið, styrkjakerfi, þróunarsjóði og alþjóðleg verkefni. Innan Evrópusambandsins sé kerfisbundið eftirlit veikt, ábyrgð takmörkuð og að hagsmunatengsl milli stjórnmála, stofnana og fjárhagslegra aðila grafi undan gagnsæi og trúverðugleika stjórnkerfisins.
Afleiðingar fyrir efnahag, stjórnmál og traust almennings
Í þættinum kom fram að spilling í Evrópu hafi bein áhrif á efnahagslegan stöðugleika, nýtingu skattfjár og traust almennings til stjórnvalda. Fjármunir sem ættu að renna til innviða, heilbrigðis, menntunar og velferðar tapist í óskilvirku kerfi, pólitískri spillingu og sjálfsviðhaldi stofnana. Guðmundur lýsti því að ef Evrópa bregðist ekki við með sambærilegum hreinsunaraðgerðum og stórveldin muni spilling halda áfram að veikja efnahag, lýðræði og samfélagslegan stöðugleika álfunnar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.