Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Hauk Hauksson, fréttamann í Moskvu, í Heimsmálunum á Útvarpi Sögu um stöðuna í Úkraínu og friðarviðræður við Rússland. Haukur lýsti miklum þrýstingi á Zelensky Úkraínuforseta, bæði frá Bandaríkjunum og áhrifamiklum öflum innan Úkraínu. Donald Trump Bandaríkjaforseti vilji koma Zelensky frá völdum á meðan Evrópusambandið og Bretar styðji áframhaldandi setu hans og þar með sé ekki hægt að semja um frið við hann. Næstu dagar og vikur gætu ráðið miklu um framgang friðarviðræðnanna. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Trump vill Zelensky frá völdum
Trump hefur meiri áhrif á Zelensky en Vladimír Pútín Rússlandsforseti, sagði Haukur aðspurður. Samskipti Bandaríkjaforseta við Zelensky hafi sýnt að Trump vilji fá nýjan leiðtoga í Úkraínu.
Steve Witkoff og Jared Kushner hafa unnið að friðarumleitunum Bandaríkjamanna undanfarnar vikur og í umræðunni kom fram að Witkoff hefði lýst því yfir að samkomulag hefði aldrei verið nær.
Evrópusambandið og Bretar styðja Zelensky
Evrópusambandið og Bretar vilja halda Zelensky við völd og hafa að sögn Hauks mikil áhrif á stöðu hans.
Þar nefndi hann sérstaklega Keir Starmer, forsætisráðherra Bretlands sem væri nú farinn úr embætti og áhrif breskra stjórnmálaafla á stefnu gagnvart Úkraínu.
Aðrir hugsanlegir forsetaframbjóðendur hafa einnig komið til umræðu sem arftakar Zelensky, meðal annars Valerí Zalúsjní, fyrrverandi yfirmaður úkraínska hersins sem hefur gegnt störfum sendiherra í London.
Afstaða Washington, London og Brussel gæti haft veruleg áhrif á það hver tæki við forystu Úkraínu. Engar forsetakosningar hafa þó verið boðaðar á næstunni.
Fjármálaöfl hafa áhrif á ákvarðanir forsetans
Haukur fjallaði um áhrif alþjóðlegra fjármálafyrirtækja og hergagnaiðnaðarins á stríðið og ákvarðanir úkraínskra stjórnvalda.
Hann nefndi sérstaklega BlackRock, Vanguard og aðra stóra fjárfestingaraðila sem hann tengir við umfangsmikla fjárhagslega hagsmuni í Úkraínu.
Vopnapantanir, hernaðaruppbygging og fyrirhuguð enduruppbygging landsins skapa mikil fjárhagsleg umsvif. Haukur lýsti því hvernig þessir hagsmunir gætu haft áhrif á stefnu Zelenskys og ákvarðanir um framhald stríðsins.
Einnig kom til umræðu starfsemi úkraínsku spillingarstofnunarinnar NABU og rannsóknir á einstaklingum í tengslum við forsetann. Haukur tengdi þessi mál við átök um áhrif og völd innan Úkraínu.
Þjóðernissinnar þrýsta á Zelensky
Öflugir þjóðernissinnaðir hópar innan Úkraínu hafa einnig áhrif á stöðu forsetans og möguleika hans til að samþykkja friðarsamning.
Haukur lýsti þessum hópum sem harðskeyttum og sagði þá hafa lagt mikið undir í stríðinu. Friðarsamkomulag sem fæli í sér verulegar tilslakanir gagnvart Rússlandi gæti því kallað fram hörð viðbrögð.
Hann ræddi jafnframt hættuna á að róttækir þjóðernissinnar snerust gegn Zelensky og lýsti áhyggjum af persónulegu öryggi hans.
Forsetanum væri þannig þrýst úr mörgum áttum og pólitísk framtíð hans tengdist því hvaða niðurstöðu friðarviðræðurnar skiluðu.
Niðurstaða gæti legið fyrir á næstu dögum eða vikum
Friðarviðræðurnar snúast nú meðal annars um yfirráð yfir landsvæðum, framtíð öryggismála og mögulegar tilslakanir beggja stríðsaðila.
Rússnesk stjórnvöld hafa samkvæmt upplýsingum Hauks ekki sýnt vilja til að láta þau landsvæði af hendi sem þau hafa náð á sitt vald. Þá hafa þau rætt um sérstakt öryggisbelti á Kharkiv-svæðinu til að koma í veg fyrir árásir inn á rússneskt landsvæði.
Í umræðunni var einnig fjallað um hvort Zelensky gæti samþykkt málamiðlun um hernumin landsvæði og hvaða áhrif Bandaríkjamenn gætu haft á afstöðu Rússa.
Afarkostir fyrir Zelensky
Arnþrúður vakti athygli á því að næstu dagar og vikur gætu orðið úrslitatími í viðræðunum og mikilvæg niðurstaða gæti verið skammt undan. Það sem væri sýnilegt núna væri að Zelensky yrðu gefnir afarkostir að fara sjálfviljugur frá völdum eða samþykkja friðartilboð.
Haukur lagði áherslu á að þótt aukin bjartsýni væri á samkomulag væru enn miklir hagsmunir sem stæðu í vegi fyrir friði.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.