Umfangsmiklar óeirðir brutust út í París og fleiri frönskum borgum í dag þegar hundruð þúsunda manna tóku þátt í mótmælum gegn hækkandi framfærslukostnaði og versnandi ástandi í skólum og opinberri þjónustu. Kveikt var í bifreiðum og byggingum, ráðist inn í ráðhús og tugir verslana brotnar upp og rændar. Lögregla beitti táragasi og vatnsbyssum gegn óeirðaseggjum og voru yfir 130 manns handteknir. Einn mótmælandi missti hönd eftir að hafa orðið fyrir sprengju sem talin er hafa verið notuð af lögreglu. France24 greinir frá.
Samkvæmt franska verkalýðssambandinu CGT tóku um 500 þúsund manns þátt í mótmælunum víðs vegar um Frakkland. Yfirvöld höfðu ekki birt eigið mat á þátttökunni þegar France 24 greindi frá atburðunum, en mótmælin voru þau umfangsmestu í þeirri mótmælaöldu sem hefur staðið yfir í landinu undanfarnar vikur.
Kveikt í byggingum og ráðist inn í ráðhús
Í Lyon kveiktu mótmælendur í húsnæði ferðamálaskrifstofu í miðborginni og olli eldurinn skemmdum á byggingunni. Í Marseille og Lille brutust hópar mótmælenda inn í ráðhús borganna og unnu þar skemmdarverk áður en þeir yfirgáfu byggingarnar.
Víða voru verslanir einnig skotmörk óeirðaseggja. Í Marseille var meðal annars brotist inn í verslun lúxusvöruframleiðandans Hermès og vörum stolið. Í Lille var Apple-verslun rænd og sambærileg atvik urðu í nokkrum verslunum í Nice og að minnsta kosti einni farsímaverslun í París.
Í höfuðborginni var jafnframt kveikt í nokkrum kyrrstæðum bifreiðum og kom til átaka þegar grímuklæddir mótmælendur köstuðu hlutum og skutu flugeldum að lögreglu. Lögreglumenn beittu táragasi og vatnsbyssum til að dreifa hópunum og koma í veg fyrir frekari skemmdarverk.
Mótmælandi missti hönd eftir sprengingu
Alvarlegt slys varð í borginni Saint-Étienne í suðurhluta Frakklands þegar karlmaður sem tók þátt í mótmælunum missti hönd eftir sprengingu. Samkvæmt upplýsingum lögregluheimildarmanns AFP er talið að sprengjan hafi verið af þeirri gerð sem lögregla notar við aðgerðir gegn mannfjölda.
Atvikið kemur aðeins tólf dögum eftir að 15 ára drengur missti hönd þegar hann varð fyrir sprengju frá lögreglu í mótmælum í borginni Lens 5. október.
Á undanförnum vikum hafa fjölmargir unglingar slasast í átökum við lögreglu og þúsundir manna verið handteknir. Atvikin hafa aukið reiði mótmælenda í garð lögreglu og orðið til þess að kröfur um breytingar á vinnubrögðum hennar hafa orðið meira áberandi.
Reyndu að komast inn á Champs-Élysées
Í París reyndi hópur rúmlega 300 mótmælenda að komast inn á Champs-Élysées, eina þekktustu breiðgötu borgarinnar, þar sem fjöldi lúxusverslana er staðsettur. Lögregla stöðvaði för hópsins með táragasi og hrópuðu mótmælendur í kjölfarið slagorð gegn lögreglunni.
Á sama tíma gengu tugþúsundir manna um austur- og norðurhluta Parísar í stórri mótmælagöngu. Þar mátti meðal annars heyra kröfur um afsögn Emmanuel Macron Frakklandsforseta og slagorð gegn lögreglunni.
Emmanuel Grégoire, borgarstjóri Parísar, lagði áherslu á að yfirgnæfandi meirihluti mótmælenda hefði viljað ganga friðsamlega um borgina, en skemmdarverk minni hópa hefðu sett svip sinn á mótmælin.
Jules Petrichor, 47 ára mótmælandi sem mætti ásamt syni sínum, sagði að andrúmsloftið hefði verið gott þar til lögregla hóf að beita táragasi. Hann taldi aðgerðir lögreglunnar hafa aukið spennuna og stuðlað að frekari átökum.
Annar mótmælandi, 19 ára maður að nafni Louis, gagnrýndi einnig framgöngu lögreglu og sagði fólk orðið hrætt við að nýta rétt sinn til mótmæla.
Gulvestungar sameinast mótmælum námsmanna
Mótmælin á laugardag voru skipulögð undir yfirskriftinni „Gult og ungt“, þar sem gulvestungahreyfingin og námsmenn sameinuðu krafta sína. Gulvestungar vöktu mikla athygli árið 2018 þegar þeir efndu til umfangsmikilla mótmæla gegn fyrirhuguðum hækkunum eldsneytisskatta og efnahagsstefnu ríkisstjórnar Macron.
Nú beinist óánægjan einkum að hækkandi framfærslukostnaði, verðbólgu og versnandi aðstæðum í menntakerfinu. Stríðið í Mið-Austurlöndum hefur einnig stuðlað að hækkandi verði á vörum og þjónustu, sem hefur aukið fjárhagslegan þrýsting á frönsk heimili.
Átján ára framhaldsskólanemi, Kamil Alahyan, sagði ástæður þátttöku sinnar margar. Hann nefndi meðal annars forsetakosningarnar á næsta ári, stjórnmálamenn sem hann sakaði um ósannindi og aukna auðsöfnun ríkasta fólksins undanfarinn áratug.
Fimmtug leikkona að nafni Agnes gagnrýndi stjórnvöld fyrir að hafa ekki brugðist við vandamálum tengdum loftslagsmálum, efnahagsástandi og jafnrétti. Anae, 24 ára námsmaður, sagðist ekki sjá fyrir sér örugga framtíð og gagnrýndi ríkisstjórnina fyrir að láta hjá líða að bregðast við þeim vandamálum sem ungt fólk stæði frammi fyrir.
Le Pen segir öfgavinstrið bera ábyrgð á ofbeldinu
Marine Le Pen, forsetaframbjóðandi Þjóðfylkingarinnar, gagnrýndi ofbeldið harðlega og sakaði óeirðaseggi um að hafa eyðilagt friðsamleg mótmæli gegn hækkandi framfærslukostnaði.
„Rán, gripdeildir og árásir á lögreglu. Óeirðaseggir hafa enn á ný sett blett á mótmælin 17. október vegna framfærslukostnaðar,“ skrifaði Le Pen á samfélagsmiðilinn X.
Hún sagði jafnframt að öfgavinstrimenn hefðu tekið mótmælin yfir og beint þeim frá upphaflegum kröfum þátttakenda.
Jean-Luc Mélenchon, leiðtogi vinstriflokksins La France Insoumise, lýsti hins vegar annarri sýn á atburðina. Hann sagði snemma á laugardag að mótmælin færu friðsamlega fram og sakaði sjónvarpsstöðvar um að beina athyglinni nær eingöngu að myndum af ofbeldi í frönskum borgum.
Vísa til frönsku byltingarinnar
Í nokkrum borgum mátti heyra mótmælendur vísa til frönsku byltingarinnar árið 1789. Þegar hópur fólks braust inn í ráðhúsið í Marseille hrópuðu sumir að byltingin væri hafin og að verið væri að taka Bastilluna á ný.
Í borginni La Rochelle gengu mótmælendur undir borða með áletruninni „Bylting eða dauði“, en í París sagði Ryad Rani, leiðtogi samtaka framhaldsskólanema LSU, að ríkisstjórnin hefði ástæðu til að óttast reiði almennings.
„Ríkisstjórnin skelfur og það er rétt hjá henni að skjálfa, því þegar franska þjóðin er reið gefst hún aldrei upp,“ sagði Rani við blaðamenn.
Mótmælin koma aðeins sex mánuðum fyrir forsetakosningarnar í Frakklandi, þar sem kjósa á eftirmann Emmanuel Macron. Óeirðirnar og vaxandi óánægja með efnahagsástandið og opinbera þjónustu hafa aukið pólitíska spennu í landinu, en mótmælaaðgerðir námsmanna hafa nú staðið yfir í nokkrar vikur.