Harðar deilur eru sagðar standa yfir innan Evrópusambandsins um framtíð utanríkisþjónustu sambandsins. Kaja Kallas, utanríkismálastjóri ESB, vinnur nú gegn tillögum Frakklands og Þýskalands sem fela meðal annars í sér að stór hluti starfsfólks utanríkisþjónustunnar verði færður undir framkvæmdastjórn ESB. Bandamenn Kallas óttast að breytingarnar færi Ursula von der Leyen og framkvæmdastjórn hennar aukin völd yfir utanríkisstefnu sambandsins. Þetta kemur fram í umfjöllun Politico.
Þetta kemur fram í umfjöllun Politico sem byggir meðal annars á upplýsingum frá 3 embættismönnum ESB sem þekkja til málsins.
Deilan snýst um framtíð European External Action Service, EEAS, utanríkisþjónustu ESB sem hefur starfað í 15 ár. Þjónustan hefur sætt gagnrýni fyrir að vera ekki nægilega vel í stakk búin til að bregðast við breyttum aðstæðum í alþjóðamálum.
Stríðið í Úkraínu, samskiptin við Bandaríkin undir stjórn Donalds Trump, átök í Mið-Austurlöndum og harðnandi samkeppni við Kína hafa aukið þrýsting á ESB um að geta tekið hraðar ákvarðanir í utanríkismálum.
Óttast aukin völd von der Leyen
Frakkland og Þýskaland hafa lagt fram hugmyndir um umfangsmikla endurskipulagningu EEAS. Samkvæmt skjali sem Politico hefur undir höndum felst meðal annars í tillögunum að flytja stóran hluta starfsfólks þjónustunnar yfir til framkvæmdastjórnar ESB.
Þótt tillögurnar eigi formlega að styrkja stöðu Kallas sem utanríkismálastjóra óttast bandamenn hennar að raunveruleg niðurstaða verði þveröfug. Framkvæmdastjórn von der Leyen gæti þannig öðlast meiri stjórn á þeim málaflokkum sem nú heyra undir Kallas.
Kallas lýsti sjálf áhyggjum sínum með skýrum hætti á miðvikudag.
„Ef ég hef einhvern fyrir ofan mig sem í raun tekur ákvarðanirnar þá virkar þetta ekki,“ sagði Kallas.
Einn diplómat sem Politico ræddi við sagði Kallas vilja tefja ferlið þar sem hún vilji ekki lúta valdi von der Leyen. Annar sagði að hún vildi helst að áformin yrðu lögð til hliðar.
Leitar stuðnings meðal aðildarríkjanna
Kallas hefur hafið gagnsókn og reynir að sannfæra ríkisstjórnir aðildarríkjanna um að vandamál utanríkisstefnu ESB liggi ekki fyrst og fremst í skipulagi stofnananna.
Kajsa Ollongren, nýr framkvæmdastjóri EEAS, hefur ferðast milli höfuðborga aðildarríkjanna og rætt við ríkisstjórnir um mögulegar breytingar.
Hún mun samkvæmt heimildum Politico kynna niðurstöður þeirra viðræðna fyrir starfsfólki EEAS og er einnig gert ráð fyrir að hún leggi til sérstakan starfshóp reyndra embættismanna sem skoði mögulegar umbætur innan þjónustunnar.
Markmiðið virðist vera að EEAS nái sjálft meiri stjórn á umbótaferlinu áður en Frakkland, Þýskaland og framkvæmdastjórnin móta framtíð þjónustunnar.
Kallas segir vandann liggja annars staðar
Kallas telur meginvandann ekki vera núverandi stofnanaskipan heldur hvernig reglum ESB er framfylgt og hvernig ákvarðanir eru teknar.
Utanríkisstefna ESB byggir að stórum hluta á einróma samþykki aðildarríkjanna. Eitt ríki getur því komið í veg fyrir ákvörðun allra hinna og hefur það ítrekað valdið töfum og átökum innan sambandsins.
11 ríki, þar á meðal Frakkland og Þýskaland, hafa nú sent Kallas opið bréf þar sem kallað er eftir skilvirkari ákvarðanatöku í utanríkismálum. Þar er opnað fyrir að nota aukinn meirihluta í ákveðnum utanríkis- og öryggismálum í stað þess að krefjast samþykkis allra ríkjanna.
Kallas tekur undir að hraða þurfi ákvarðanatöku en hafnar því að umfangsmikil uppstokkun stofnananna sé nauðsynleg.
„Vandamálið eru ekki sáttmálarnir eða stofnanaskipanin,“ sagði Kallas. „Vandamálið er framkvæmdin.“
Hún sagði jafnframt að meirihluti utanríkisráðherra ESB-ríkjanna hefði lagst gegn fyrirhuguðum breytingum á stofnanaskipaninni.