Kanadísk stjórnvöld íhuga að grípa til lagalegra aðgerða gegn bandaríska stálframleiðandanum Cleveland-Cliffs vegna fyrirhugaðra uppsagna hjá kanadíska dótturfyrirtækinu Stelco. Um 500 starfsmenn eiga á hættu að missa vinnuna vegna erfiðleika í rekstri sem tengjast tollastríði Bandaríkjanna og Kanada. Ríkisstjórn Marks Carney telur fyrirtækið bundið af samkomulagi sem gert var við yfirtöku þess árið 2024 og hefur varað við sektum, dómsmáli og jafnvel kröfu um sölu á eignum fyrirtækisins í Kanada. Þetta kemur fram í umfjöllun Zerohedge.
Málið kemur upp á sama tíma og kanadískt atvinnulíf stendur frammi fyrir miklum erfiðleikum vegna viðskiptadeilna við Bandaríkin. Samkvæmt þeim tölum sem ZeroHedge birtir töpuðust 42 þúsund störf í Kanada í ágúst og önnur 68 þúsund í september, samtals 110 þúsund störf á aðeins tveimur mánuðum. Fjöldi fyrirtækja hefur dregið úr starfsemi sinni, flutt framleiðslu úr landi eða lokað verksmiðjum tímabundið meðan óvissa ríkir um framtíð viðskiptanna.
Um 500 starfsmenn Stelco eiga á hættu að missa vinnuna
Bandaríska fyrirtækið Cleveland-Cliffs keypti kanadíska stálframleiðandann Stelco árið 2024. Við kaupin samþykkti fyrirtækið ákveðnar skuldbindingar gagnvart kanadískum stjórnvöldum samkvæmt lögum um erlendar fjárfestingar, Investment Canada Act.
Meðal þeirra var að halda að minnsta kosti sama fjölda starfsmanna sem eiga aðild að verkalýðsfélögum og langflestum öðrum starfsmönnum fyrirtækisins í fimm ár frá yfirtökunni.
Nú hefur Cleveland-Cliffs ákveðið að fækka starfsfólki vegna breyttra markaðsaðstæðna og er gert ráð fyrir að um 500 störf hjá Stelco verði fyrir áhrifum. Fyrirtækið hefur þegar hafið uppsagnirnar þrátt fyrir kröfur kanadískra stjórnvalda um að þær verði stöðvaðar.
Ríkisstjórnin telur að ákvörðunin kunni að brjóta gegn þeim skuldbindingum sem Cleveland-Cliffs samþykkti þegar fyrirtækið fékk heimild til að kaupa Stelco.
Ráðherra segir breyttar markaðsaðstæður ekki réttlæta uppsagnirnar
Mélanie Joly, iðnaðarráðherra Kanada, hefur lýst því yfir að stjórnvöld ætlist til þess að Cleveland-Cliffs standi við samkomulagið frá árinu 2024.
Hún segir að viðskiptaákvarðanir fyrirtækisins eða breytingar á markaðsaðstæðum geti ekki einar og sér réttlætt að fyrirtækið virði ekki þær skuldbindingar sem það gekkst undir við yfirtökuna.
Joly hefur jafnframt tekið fram að allar leiðir séu til skoðunar þegar kemur að því að tryggja að fyrirtækið standi við samkomulagið.
Kanadísk stjórnvöld hafa þegar krafist þess að Cleveland-Cliffs hætti við fyrirhugaðar uppsagnir, en fyrirtækið hefur hafnað þeirri kröfu. Ráðuneytið fer nú yfir skriflegt svar fyrirtækisins og metur hvaða lagalegu úrræði komi til greina.
Joly hefur þó ekki staðfest að höfðað verði mál gegn Cleveland-Cliffs og segir stjórnvöld áfram tilbúin til viðræðna.
Gæti þurft að greiða sektir eða selja eignir sínar í Kanada
Samkvæmt 40. grein kanadísku laganna um erlendar fjárfestingar hafa stjórnvöld heimild til að grípa til ýmissa aðgerða ef erlent fyrirtæki stendur ekki við skuldbindingar sem það hefur samþykkt við fjárfestingu í landinu.
Þar á meðal eru fjársektir og dómsúrskurðir sem skylda fyrirtæki til að uppfylla gerða samninga. Einnig er heimilt að fara fram á að fyrirtæki selji eignir sínar í Kanada ef skilyrði laganna eru uppfyllt.
Slík niðurstaða gæti haft víðtækar afleiðingar fyrir starfsemi Stelco og þá starfsmenn sem enn eru hjá fyrirtækinu.
Deilan snýst því ekki aðeins um fyrirhugaðar uppsagnir heldur einnig um hversu langt kanadísk stjórnvöld geta gengið í að framfylgja atvinnuskuldbindingum erlendra fjárfesta þegar rekstrarskilyrði breytast verulega.
Tollastríðið hefur haft mikil áhrif á kanadískt atvinnulíf
Ágreiningurinn við Cleveland-Cliffs kemur í kjölfar tollahækkana Bandaríkjanna sem hafa haft áhrif á kanadíska framleiðendur og útflutningsfyrirtæki.
Kanada er mjög háð viðskiptum við Bandaríkin, en meira en 76% alls kanadísks útflutnings fer á bandarískan markað. Útflutningur nemur jafnframt yfir 30% af landsframleiðslu Kanada.
Bandaríkin eru hins vegar mun síður háð kanadískum markaði. Um 16% bandarísks útflutnings fer til Kanada og útflutningur í heild nemur um 11% af landsframleiðslu Bandaríkjanna.
Þessi mikli munur á viðskiptatengslum ríkjanna hefur orðið áberandi í tolladeilunum, þar sem kanadísk fyrirtæki hafa þurft að bregðast við auknum kostnaði og erfiðara aðgengi að sínum stærsta útflutningsmarkaði.
Fyrirtæki sem áður gátu flutt vörur til Bandaríkjanna með tiltölulega litlum hindrunum standa nú frammi fyrir hærri tollum og aukinni óvissu um framtíð viðskiptanna.
110 þúsund störf töpuðust á tveimur mánuðum
Samkvæmt tölum sem fram koma í umfjöllun ZeroHedge töpuðust 42 þúsund störf í Kanada í ágúst og 68 þúsund í september. Samanlagt er um að ræða 110 þúsund störf á tveimur mánuðum.
Í umfjölluninni er stór hluti fækkunarinnar tengdur því að fyrirtæki hafi flutt starfsemi úr landi, dregið úr framleiðslu eða lokað verksmiðjum tímabundið vegna tolladeilunnar við Bandaríkin.
Þróunin hefur aukið þrýsting á ríkisstjórn Marks Carney, sem lagði áherslu á fjölgun starfa og eflingu atvinnulífsins í kosningabaráttu sinni.
Uppsagnirnar hjá Stelco eru meðal þeirra mála sem hafa vakið athygli vegna áhrifa tollastríðsins á framleiðslufyrirtæki í Kanada.
Carney vill draga úr því hversu háð Kanada er viðskiptum við Bandaríkin
Ríkisstjórn Carney hefur lagt áherslu á að Kanada þurfi að styrkja viðskiptatengsl sín við önnur ríki og draga úr því hversu stór hluti útflutnings landsins fer til Bandaríkjanna.
Kanadísk stjórnvöld hafa rætt um að leita nýrra viðskiptasamninga og efla samstarf við ríki sem deila sambærilegum efnahagslegum og pólitískum markmiðum.
Slík breyting gæti þó reynst erfið vegna landfræðilegrar nálægðar Kanada við Bandaríkin og þess hversu stór og mikilvægur bandaríski markaðurinn er fyrir kanadísk fyrirtæki.
Flutningur vara til fjarlægari markaða getur haft í för með sér aukinn flutningskostnað og breytt samkeppnisstöðu fyrirtækja sem hafa lengi byggt rekstur sinn á sölu til Bandaríkjanna.
Á sama tíma hefur tollastríðið orðið til þess að sum fyrirtæki hafa þurft að endurskoða staðsetningu framleiðslu sinnar og fjárfestingaráform.
Óvissa um frekari uppsagnir
Ekki liggur enn fyrir hvort kanadísk stjórnvöld muni höfða mál gegn Cleveland-Cliffs eða hvort samkomulag náist um framtíð starfsmanna Stelco.
Fyrirtækið hefur hafnað kröfu stjórnvalda um að stöðva uppsagnirnar og þegar hafið að fækka starfsfólki. Ríkisstjórnin heldur því hins vegar fram að fyrirtækinu beri að standa við þær atvinnuskuldbindingar sem það samþykkti árið 2024.