Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Atla Lilliendahl framkvæmdastjóra, sem bjó í þrjá áratugi á Grænlandi í Síðdegisútvarpinu um þingkosningar í Danmörku, sem fram fara á morgun 24. mars og hvaða áhrif þær geta haft á stöðu Grænlands. Atli sagði að niðurstaða kosninganna gæti haft bein áhrif á valdahlutföll á danska þinginu og þar með á samskipti Danmerkur, Grænlands og Bandaríkjanna á næstu misserum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Fulltrúar frá Grænlandi og Færeyjum geta ráðið úrslitum
Atli sagði að staðan á danska þinginu væri þannig að fulltrúar frá Grænlandi og Færeyjum gætu orðið úrslitaafl við stjórnarmyndun. Hann rifjaði upp að á þinginu sætu 179 þingmenn og að 90 þyrfti til að ná meirihluta. Í slíkri stöðu gætu þessir svonefndu norður-atlantshafsfulltrúar ráðið úrslitum ef mjótt yrði á mununum, milli rauðu og bláu blokkarinnar.
Í máli Atla kom fram að þetta hefði áður gerst, í dönskum stjórnmálum, þegar stuðningur fulltrúa frá Grænlandi og Færeyjum hefði tryggt ríkisstjórn völdin. Að þessu sinni gæti staðan orðið sambærileg þar sem nýjustu vísbendingar bentu til þess að hvorki vinstri né hægri blokk næði hreinum meirihluta.
Mette Frederiksen forsætisráðherra, virðist tapa talsverðu fylgi
Atli sagði að Socialdemokratiet undir forystu Mette Frederiksen forsætisráðherra, væri á niðurleið samkvæmt nýjustu könnunum sem hann vísaði til í þættinum og birtist á dr.dk.is í dag. Hann nefndi einnig að Moderaterne, flokkur Lars Løkke Rasmussen, hefði einnig misst fylgi þótt flokkurinn hefði styrkst miðað við það sem útlit var fyrir áður en Grænlandsumræðan tók að færast í aukana. Hann sagði jafnframt að Socialistiska Folkeparti og Enhedslisten væru að bæta við sig fylgi og þar sæjust merki um að óánægðir kjósendur jafnaðarmanna væru að leita annað. Að mati Atla væri Mette Frederiksen því að tapa fylgi til annarra vinstriflokka fremur en að styrkja eigið bakland.
Grænland orðið stærra mál í dönsku kosningabaráttunni
Atli lagði áherslu á að umræða um Grænland, hefði tekið stakkaskiptum og væri orðin miklu stærri þáttur í dönsku kosningabaráttunni en áður. Hann sagði að viðræður stæðu yfir á milli Dana, Grænlendinga og Bandaríkjamanna og kosningaúrslitin í Danmörku gætu haft veruleg áhrif á hvernig þau mál þróuðust.
Hann sagði að veik staða ríkisstjórnar eða stjórnarskipti í Kaupmannahöfn gætu gert dönskum stjórnvöldum erfiðara fyrir í þessum viðræðum. Þar með gæti svigrúm Grænlendinga aukist til að þrýsta á um nýja stöðu gagnvart Danmörku og jafnframt til að styrkja eigin samningsstöðu gagnvart Bandaríkjunum.
Skortur á könnunum á Grænlandi eykur óvissu
Atli sagði einnig að sérstaða Grænlands fælist meðal annars í því að þar væru skoðanakannanir ekki notaðar með sama hætti og víða annars staðar. Því væri erfiðara að lesa nákvæma stöðu frambjóðenda og flokka þar en í Danmörku. Hann sagði að menn yrðu fremur að styðjast við tilfinningu fyrir þróuninni í samfélaginu og þá stemningu sem væri sýnileg í umræðunni. Að sögn Atla gerði þetta stöðuna enn ófyrirsjáanlegri. Kosningarnar í Danmörku væru því ekki aðeins mikilvægar fyrir danska stjórnmálaflokka á borð við Socialdemokratiet, Moderaterne, Socialistisk Folkeparti og Enhedslisten heldur einnig fyrir Grænland sem gæti staðið frammi fyrir nýrri pólitískri stöðu eftir úrslitin.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.