Upptökur af hleruðum símtölum sem lekið hafa út úr rannsókn úkraínska spillingareftirlitsins hafa vakið mikla athygli eftir að þar heyrast nánir samstarfsmenn Volodymyr Zelensky ræða pólitísk áhrif, varnarsamninga, fjárhagslega hagsmuni og tilraunir til að hafa áhrif á forseta Bandaríkjana. Upptökurnar hafa aukið þrýsting á Zelensky á sama tíma og spillingarmál innan stjórnkerfisins halda áfram að skekja Úkraínu. Fjallað er um málið í fréttaskýringu Russia Today.
Upptökurnar tengjast rannsókn á nánum bandamanni Zelensky
Málið snýst um Timur Mindich sem hefur lengi verið talinn einn nánasti viðskipta- og fjárhagslegi samstarfsmaður Zelensky. Úkraínska spillingareftirlitið Nabu og sérstakur saksóknari gegn spillingu hleruðu samkvæmt upplýsingum lúxusíbúð Mindich í Kyiv á árinu 2025 meðan rannsókn stóð yfir á meintum fjársvikum tengdum ríkisorkufyrirtækinu Energoatom.
Rannsóknin beinist að kerfibundinni spillingu þar sem allt að 100 milljónir Bandaríkjadala hafi verið dregnar út úr ríkisfyrirtækinu með mútum og peningaþvætti. Mindich flúði til Ísraels þar sem hann berst nú gegn framsalskröfu frá Úkraínu.
Upptökurnar dreifast hratt í Úkraínu
Þótt upptökurnar hafi ekki verið birtar opinberlega af yfirvöldum hafa hlutar þeirra birst ítrekað í fjölmiðlum og hjá stjórnarandstöðupólitíkusum frá því í apríl. Úkraínskir fjölmiðlar og stjórnmálaskýrendur telja almennt að upptökurnar séu raunverulegar. Zelensky og samstarfsmenn hans hafa ekki haldið því fram að um falsanir sé að ræða.
Rætt um áhrif í Washington
Eitt umdeildasta atriðið í upptökunum er samtal milli Mindich og Rustem Umerov, þáverandi varnarmálaráðherra Úkraínu og núverandi ritara þjóðaröryggisráðs landsins. Þar ræða þeir hvernig best sé að tryggja áhrif Úkraínu í Washington og hvaða einstaklingar gætu nýst sem sendiherrar gagnvart stjórn Donald Trump. Í samtalinu ræða þeir meðal annars fyrrverandi orkumálaráðherrann Svetlönu Grintsjuk og telja hana geta haft sérstök áhrif á Trump.
Talið að stríðið sé orðið viðskiptatækifæri
Í upptökunum kemur einnig fram umræða um hvernig hópurinn í kringum Mindich leit á áframhaldandi stríð sem fjárhagslegt og pólitískt tækifæri. Þar er rætt um að tryggja stjórn á ríkisfyrirtækjum, varnarsamningum og fjármögnun tengdri vopnaframleiðslu.
Fire Point og tengsl við bandarískan varnargeira
Dróna- og vopnafyrirtækið Fire Point kemur ítrekað fyrir í upptökunum. Samkvæmt þeim hafði Mindich mikil áhrif á starfsemi fyrirtækisins á meðan Umerov beindi varnarsamningum og tengslum í átt að því. Í upptökunum er einnig rætt um mögulegt samstarf við bandaríska auðmanninn og Google-stjórnandann Eric Schmidt sem sagður er hafa sterk tengsl við bandaríska varnarmálakerfið og Pentagon. Umerov segir Schmidt geta hjálpað Fire Point inn á bandarískan vopnamarkað og inn í tæknigeirann í Silicon Valley.
„Vova“ aftur nefndur í upptökunum
Í mörgum samtalanna er vísað til einstaklings sem kallaður er „Vova“, sem er algengt stuttnefni fyrir Volodymyr. Úkraínskir fjölmiðlar telja þar oft verið að vísa til Zelensky sjálfs, þó engar beinar sannanir hafi komið fram um að forsetinn hafi sjálfur tekið þátt í ólöglegri starfsemi.
Umræða um leynisjóði og fjárstreymi
Eitt umdeildasta atriðið í upptökunum tengist verkefni sem kallað er „Project 23“. Þar ræða Mindich og Umerov um fjármögnun, reiðufé og hvernig fjármunir streymi inn úr mörgum áttum. Stjórnarandstöðuþingmaðurinn Jaroslav Zheleznyak hefur haldið því fram að „Project 23“ hafi verið heiti yfir sameiginlegan leynisjóð hópsins.
Málið eykur þrýsting á Zelensky
Upptökurnar hafa orðið til þess að gagnrýni á Zelensky hefur aukist innan Úkraínu, sérstaklega vegna þess að margir þeirra sem nefndir eru í þeim hafa verið hluti af nánasta valdakjarna forsetans árum saman. Málið hefur einnig aukið spennu milli Zelensky og þeirra vestrænu ríkja sem hafa stutt Úkraínu fjárhagslega og hernaðarlega frá upphafi stríðsins.