Pétur Gunnlaugsson ræddi við Lilju Dögg Alfreðsdóttur, varaformann Framsóknarflokksins og fyrrverandi ráðherra í Síðdegisútvarpinu um afstöðu hennar til Evrópumála, fyrirhugaðrar þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort Ísland eigi heima í Evrópusambandinu. Lilja Dögg sagði að Ísland ætti að standa utan Evrópusambandsins og að hún væri andvíg því að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu um að halda aðildarviðræðum áfram. Hún lagði jafnframt áherslu á að spurningin til þjóðarinnar þyrfti að vera einföld og skýr. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Nei við áframhaldandi aðildarviðræðum
Í umræðunni kom fram að Lilja hafnaði þeirri leið að setja í þjóðaratkvæði hvort Ísland ætti að halda áfram aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Hún sagði að hún myndi greiða atkvæði gegn slíku. Hún taldi jafnframt að ef þjóðin ætti að taka afstöðu þá ætti spurningin að snúast beint um aðildina sjálfa, það er hvort Ísland eigi að ganga í Evrópusambandið eða ekki. Í hennar huga skapaði tvíþætt ferli með viðræðum og síðar aðildarspurningu óþarfa óvissu og gæti leitt til endurtekinnar atkvæðagreiðslu þar sem sama deilan héldi áfram á nýjum forsendum.
Órói í alþjóðakerfinu og tímasetningar
Lilja sagði að á tímum mikils óróa og óstöðugleika í alþjóðakerfinu væri ekki skynsamlegt að efna til harðra innanlandsátaka um stöðu Íslands gagnvart Evrópusambandinu. Hún lýsti því að Ísland byggi nú þegar við öflugan EES-samning og varnarsamning við Bandaríkin og taldi hyggilegt að fylgjast með þróun mála áður en farið yrði í stóra ákvörðunartöku um formlega aðild. Í viðtalinu kom einnig fram að rætt hefði verið um að þjóðaratkvæðagreiðsla gæti verið sett á dagskrá eigi síðar en árið 2027 og að pólitískur ágreiningur innan ríkisstjórnar gæti haft áhrif á hraða málsins.
Evrópusambandið stefnir að dýpri samruna
Lilja benti á að Evrópusambandið væri ríkjasamband þar sem pólitísk samvinna færi í átt að dýpri samruna. Hún lagði áherslu á að lýðræðislegt umboð skipti sköpum þegar teknar væru ákvarðanir sem snertu grundvallarhagsmuni ríkja. Hún nefndi sérstaklega að Ursula von der Leyen hefði ekki beint umboð frá kjósendum með sama hætti og þjóðkjörnir fulltrúar á vettvangi ríkja. Að hennar mati skapaði slíkt stjórnskipulegt fyrirkomulag veikara umboð til umfangsmikilla breytinga.
Auðlindir, kvóti og viðskiptajöfnuður
Í viðtalinu lagði Lilja áherslu á að stærstu hagsmunir Íslands í Evrópumálum snerust um yfirráð yfir auðlindum og getu þjóðarbúsins til að standa undir innflutningi með útflutningstekjum. Hún sagði að þó fullyrt væri að auðlindir færu ekki úr höndum Íslands með aðild þá gæti aðild engu að síður haft áhrif á reglur um erlenda fjárfestingu og eignarhald sérstaklega þegar kvótakerfið væri byggt á þeirri forsendu að kvótinn væri eign þjóðarinnar. Hún setti málið í samhengi við viðskiptajöfnuð og sagði að ef útflutningsverðmæti eða ráðstöfunarréttur yfir þeim flyttist annað, þá veiktist grundvöllur lífskjara á Íslandi.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.