Lyf sem á að láta nýjar tennur vaxa stenst fyrsta stig rannsókna á mönnum

Japanskir vísindamenn hafa lokið fyrsta stigi klínískra rannsókna á nýju lyfi sem ætlað er að örva myndun náttúrulegra tanna hjá fólki sem vantar tennur. Lyfið, sem nefnist TRG035, hefur þegar sýnt árangur í dýratilraunum og samkvæmt lyfjafyrirtækinu sem þróar það hefur öryggi þess nú verið staðfest í fyrstu rannsókninni á mönnum. Undirbúningur næsta rannsóknarstigs er langt kominn og stefna vísindamenn að því að lyfið geti orðið aðgengilegt almenningi árið 2030. Smelltu hér til þess að skoða niðurstöður rannsóknarinnar.

Fyrsta rannsóknarstigi á mönnum lokið

Rannsóknirnar eru unnar á vegum japanska líftæknifyrirtækisins Toregem BioPharma í samstarfi við vísindamenn við Kyoto-háskóla og Kitano-sjúkrahúsið í Osaka.

Fyrsta klíníska rannsóknin hófst í október 2024 og var framkvæmd á háskólasjúkrahúsinu í Kyoto. Samkvæmt opinberri rannsóknaráætlun var gert ráð fyrir þátttöku 30 karla á aldrinum 30 til 64 ára sem vantaði að minnsta kosti einn jaxl.

Rannsóknin var slembiröðuð og tvíblind með samanburði við lyfleysu. Þátttakendur fengu einn skammt af lyfinu í æð og var meginmarkmiðið að kanna öryggi þess, þol og áhrif á líkamann.

Í nóvember 2025 tilkynnti Toregem BioPharma að fyrsta rannsóknarstiginu hefði lokið og að niðurstöðurnar hefðu staðfest öryggi lyfsins að mati fyrirtækisins.

Nákvæmar niðurstöður hafa þó ekki verið birtar í ritrýndu vísindariti og því liggur enn ekki fyrir opinber vísindaleg staðfesting á því að lyfið geti látið nýjar tennur vaxa í mönnum.

Lyfið á að virkja náttúrulega tannmyndun

Lyfið byggist á því að hindra virkni próteins sem nefnist USAG-1 og hefur það hlutverk að takmarka tannmyndun í líkamanum.

Vísindamenn hafa komist að því að með því að hindra virkni próteinsins sé hægt að hafa áhrif á þau líffræðilegu ferli sem stjórna myndun tanna.

Meðferðin byggist á mótefni sem binst USAG-1 og dregur úr bælandi áhrifum þess á tannþroska. Markmiðið er að virkja möguleg tannmyndunarferli sem annars myndu ekki leiða til þess að nýjar tennur þroskuðust.

Ólíkt hefðbundnum tannígræðslum eða gervitönnum er stefnt að því að líkaminn myndi sjálfur nýjar, náttúrulegar tennur.

Ef meðferðin reynist árangursrík gæti hún því markað verulegar breytingar í tannlækningum.

Nýjar tennur mynduðust í dýratilraunum

Áður en rannsóknir á mönnum hófust höfðu japönsku vísindamennirnir náð árangri með sambærilega meðferð í dýratilraunum.

Í rannsókn sem birtist í vísindaritinu Science Advances árið 2021 sýndu þeir fram á að hægt væri að örva tannmyndun með því að hindra virkni USAG-1.

Tilraunir með mýs og önnur tilraunadýr, þar á meðal frettur, sýndu að meðferðin gat haft áhrif á tannþroska og stuðlað að myndun tanna.

Niðurstöðurnar urðu grundvöllur frekari þróunar lyfsins TRG035 og ákvörðunar um að hefja klínískar rannsóknir á mönnum.

Árangurinn í dýratilraunum tryggir þó ekki að sömu áhrif fáist í mönnum. Það er eitt helsta viðfangsefni næstu rannsóknarstiga að staðfesta hvort lyfið geti raunverulega örvað myndun nýrra tanna hjá fólki.

Næsta rannsókn beinist að börnum með meðfæddan tannskort

Næsta stig rannsóknanna beinist að börnum sem fæðast án tiltekins fjölda varanlegra tanna.

Um er að ræða meðfæddan tannskort þar sem 6 eða fleiri varanlegar tennur myndast ekki. Ástandið getur haft veruleg áhrif á tyggingu, næringu, tal og þroska kjálkabeina.

Þann 17. ágúst 2026 tilkynnti Toregem BioPharma að japanska lyfjaeftirlitið PMDA hefði lokið nauðsynlegri yfirferð á rannsóknaráætlun fyrir næsta stig, svokallaða IIa-rannsókn.

Þar verður meðferðin rannsökuð hjá börnum með alvarlegan meðfæddan tannskort. Markmiðið er meðal annars að kanna hvort lyfið geti örvað myndun þeirra tanna sem annars hefðu ekki þroskast.

Þótt undirbúningur rannsóknarinnar sé kominn langt hefur ekki verið staðfest opinberlega að lyfjagjöf í þessum hópi sé þegar hafin.

Gæti síðar komið í stað tannígræðslna og gervitanna

Langtímamarkmið vísindamannanna er að þróa meðferðina þannig að hún nýtist ekki aðeins einstaklingum með meðfæddan tannskort heldur einnig þeim sem hafa misst tennur vegna slysa, tannskemmda eða sjúkdóma.

Slík meðferð gæti orðið valkostur við tannígræðslur, tannbrýr og gervitennur, enda myndi hún byggjast á því að líkaminn myndaði eigin tennur í stað þess að notast við tilbúnar lausnir.

Enn hefur þó ekki verið sýnt fram á að lyfið geti endurmyndað tennur sem hafa tapast síðar á ævinni. Rannsóknirnar beinast fyrst og fremst að meðfæddum tannskorti og þeirri líffræðilegu getu sem kann að vera til staðar til að örva tannmyndun.

Stefna að því að meðferðin verði aðgengileg árið 2030

Japönsku vísindamennirnir hafa sett sér það markmið að lyfið geti orðið aðgengilegt til meðferðar árið 2030.

Til þess þarf það að standast frekari klínískar rannsóknir þar sem bæði virkni og öryggi verða metin. Einnig þarf samþykki lyfjayfirvalda áður en hægt verður að hefja almenna notkun.

Þótt fyrsta rannsóknarstigi sé lokið er því enn óvíst hvort meðferðin muni skila þeim árangri sem vonast er eftir og hvort unnt verði að hefja markaðssetningu innan þess tíma sem stefnt er að.

Ef tekst að sýna fram á að hægt sé að örva myndun náttúrulegra tanna í mönnum með lyfjameðferð gæti það orðið mikilvæg framför í meðferð tannskorts og opnað nýja möguleika í tannlækningum.

Deila þessari frétt á samfélagsmiðla

Deila