Marine Le Pen, leiðtogi franska Þjóðfylkingarflokksins, vill leggja niður utanríkisþjónustu Evrópusambandsins eða draga verulega úr starfsemi hennar nái hún kjöri í forsetakosningunum í Frakklandi árið 2027. Þetta kemur fram í umfjöllun Politico sem byggist á upplýsingum frá 4 fulltrúum flokksins. Áformin beinast meðal annars að Kaju Kallas, æðsta fulltrúa ESB í utanríkis- og öryggismálum sem hefur þegar átt í ágreiningi við Ursulu von der Leyen, forseta framkvæmdastjórnar sambandsins, um verkaskiptingu í utanríkismálum.
Þjóðfylkingin telur að utanríkisþjónusta ESB, sem nefnist European External Action Service (EEAS), sé kostnaðarsöm og takmarki möguleika einstakra aðildarríkja til að reka sjálfstæða utanríkisstefnu. Flokkurinn vill færa aukin völd frá stofnunum sambandsins til ríkisstjórna aðildarríkjanna.
Dregur í efa hlutverk Kallas í alþjóðasamskiptum
Charles-Henri Gallois, ráðgjafi Jordans Bardella, formanns Þjóðfylkingarinnar, gagnrýnir hlutverk Kallas og telur að utanríkisþjónusta ESB tvítaki að verulegu leyti störf utanríkisráðuneyta aðildarríkjanna.
Hann segir áhrif Kallas takmörkuð og heldur því fram að hvorki Bandaríkin né Kína viðurkenni hana sem mikilvægan fulltrúa í alþjóðasamskiptum.
Ágreiningurinn endurspeglar vaxandi kröfur þjóðernissinnaðra stjórnmálaflokka í Frakklandi, Þýskalandi og Póllandi um að draga úr miðstýringu Evrópusambandsins, einkum á sviði utanríkis- og öryggismála.
Le Pen hefur þegar lýst því yfir að Frakkland muni ekki lengur sætta sig við að framkvæmdastjórn ESB fari með verkefni sem að hennar mati eigi að vera á forræði aðildarríkjanna.
„Frakkland mun ekki lengur samþykkja að framkvæmdastjórnin fari með valdheimildir á sviði utanríkismála og enn síður á sviði hermála eða leyniþjónustu,“ sagði hún nýlega við blaðamenn í Brussel.
Djúpstæður ágreiningur um stuðning við Úkraínu
Stefna Le Pen og Kallas í málefnum Úkraínu er ólík. Kallas hefur verið meðal eindregnustu gagnrýnenda Vladimírs Pútíns Rússlandsforseta og stutt áframhaldandi hernaðaraðstoð við Úkraínu.
Le Pen hefur hins vegar lagt til að haldin verði alþjóðleg friðarráðstefna til að binda enda á átökin. Hún hefur jafnframt lýst þeirri afstöðu að Evrópuríkin hafi ekki lengur fjárhagslegt svigrúm til að halda áfram að fjármagna Úkraínu með sama hætti.
Jean-Paul Garraud, þingmaður Þjóðfylkingarinnar á Evrópuþinginu, gagnrýnir orðræðu Kallas um stríðið og telur hana óþarflega herskáa.
Hann segir flokkinn styðja Úkraínu en að slík orðræða gæti aukið hættuna á beinum átökum við Rússland.
Vill lækka framlag Frakklands til ESB um 11 milljarða evra
Áform Le Pen um breytingar á utanríkisþjónustunni tengjast víðtækari stefnu Þjóðfylkingarinnar um að draga úr útgjöldum til Evrópusambandsins.
Flokkurinn hefur kynnt áform um að lækka framlag Frakklands til fjárhagsáætlunar ESB um 11 milljarða evra árið 2027. Gert er ráð fyrir að framlag landsins verði að óbreyttu um 30 milljarðar evra.
Samkvæmt samantekt Politico á skoðanakönnunum mælist Le Pen með 34% fylgi fyrir fyrri umferð forsetakosninganna, Jean-Luc Mélenchon með 17% og Édouard Philippe með 16%.
Frakkland getur ekki eitt og sér ákveðið fjárveitingar til utanríkisþjónustu ESB. Fulltrúar Þjóðfylkingarinnar telja þó að hægt verði að afla stuðnings við breytingarnar meðal stjórnmálaafla í öðrum aðildarríkjum, meðal annars á Ítalíu, Spáni og í Tékklandi.
Utanríkisþjónustan kostar nær milljarð evra á ári
Utanríkisþjónusta ESB hefur yfir 5.200 starfsmenn víðs vegar um heiminn og árleg fjárhagsáætlun hennar nemur tæpum milljarði evra. Hún rekur jafnframt sendiskrifstofur í meira en 100 ríkjum.
Fulltrúar Þjóðfylkingarinnar gagnrýna kostnað við rekstur sendiskrifstofanna, meðal annars húsnæðiskostnað og samninga við þjónustuaðila.
Einn þingmaður flokksins á Evrópuþinginu lýsir kostnaði við kaup og leigu fasteigna sem sóun á almannafé og telur umfang starfseminnar óhóflegt.
Utanríkisþjónusta ESB hafnar gagnrýninni og bendir á að sameiginleg utanríkisþjónusta sé mikilvæg til að gæta hagsmuna Evrópuríkja á alþjóðavettvangi.
Barry Andrews, írskur þingmaður á Evrópuþinginu úr hópi Renew Europe, telur að Frakkland geti ekki eitt og sér haft sömu áhrif í samskiptum við stórveldi á borð við Bandaríkin og Kína og Evrópuríkin geta haft sameiginlega.
Frakkland og Þýskaland vilja einnig endurskipuleggja þjónustuna
Gagnrýni Þjóðfylkingarinnar kemur á sama tíma og ríkisstjórnir Frakklands og Þýskalands hafa lagt fram hugmyndir um endurskipulagningu utanríkisþjónustu ESB.
Þær byggjast meðal annars á því að tengja starfsemina nánar framkvæmdastjórn sambandsins, sem hefur yfir að ráða stærri fjárhagsáætlun og fleiri stjórntækjum á sviði viðskipta og tæknimála.
Innan framkvæmdastjórnarinnar hafa einnig verið skoðaðar hugmyndir um að lækka fjárveitingar til alþjóðlegra verkefna ESB um allt að 40%. Sú fjárhagsáætlun, sem nefnist Global Europe, nam um 200 milljörðum evra á síðasta langtímafjárlagatímabili.
Slíkur niðurskurður gæti haft veruleg áhrif á starfsemi sendiskrifstofa ESB og þróunaraðstoð sambandsins. António Guterres, framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, hefur sent leiðtogum ESB bréf þar sem hann hvetur þá til að verja fjárveitingar til þróunarmála.
Á sama tíma vinnur utanríkisþjónusta ESB að eigin umbótatillögum. Kajsa Ollongren, framkvæmdastjóri þjónustunnar, er væntanleg til að kynna þær starfsmönnum síðar í nóvember.
Ágreiningurinn um framtíð utanríkisþjónustunnar snýst því bæði um kostnað og grundvallarspurninguna um hvort utanríkisstefna Evrópusambandsins eigi að vera í auknum mæli mótuð af sameiginlegum stofnunum þess eða ríkisstjórnum einstakra aðildarríkja.