Nær sex af hverjum tíu Spánverjum telja líklegt að deilur Spánar og Marokkó um borgirnar Ceuta og Melilla geti leitt til vopnaðra átaka milli ríkjanna á næstu tíu árum. Þá telja þrír af hverjum fjórum að Marokkó ógni yfirráðum Spánar yfir eigin landsvæði. Þetta kemur fram í nýrri skoðanakönnun Politico sem gerð var í kjölfar þess að meira en 70 þúsund innflytjendur streymdu frá Marokkó til Ceuta í sumar.
Könnunin var framkvæmd af PF Global í september, nokkrum vikum áður en Pedro Sánchez forsætisráðherra boðaði til þingkosninga 29. nóvember. Niðurstöðurnar sýna að 58% Spánverja telja líklegt að ágreiningurinn um Ceuta og Melilla leiði til vopnaðra átaka innan næsta áratugar.
Borgirnar tvær eru undir spænskri stjórn en liggja á norðurströnd Afríku, umkringdar marokkósku landsvæði. Marokkó telur þær til síns landsvæðis og hefur lengi gert tilkall til þeirra.
Þrír af hverjum fjórum telja Marokkó ógna Spáni
Samkvæmt könnuninni telja um 75% Spánverja að Marokkó sé raunveruleg ógn við yfirráð Spánar yfir eigin landsvæði. Yfir 80% telja jafnframt að einhver eða veruleg hætta stafi af Marokkó, sem er mun hærra hlutfall en þegar spurt er um ríki á borð við Kína, Bandaríkin og Rússland.
Afstaðan er sérstaklega áberandi meðal stuðningsmanna hægriflokkanna Vox og Þjóðarflokksins (PP). Meira en þrír fjórðu hlutar kjósenda Vox telja líklegt að til vopnaðra átaka komi á næstu tíu árum og sama á við um 68% stuðningsmanna Þjóðarflokksins.
Áhyggjurnar ná þó einnig til kjósenda Sósíalistaflokks Sánchez. Nær tveir þriðju þeirra telja Marokkó raunverulega ógn við Spán, en skoðanir eru skiptari um líkurnar á stríði. Þar telja 47% að vopnuð átök séu líkleg en 43% telja þau ólíkleg.
Þrátt fyrir áhyggjurnar telja um tveir þriðju Spánverja að Ceuta og Melilla verði enn undir spænskri stjórn eftir tuttugu ár.
Marokkó sagt hafa skipulagt fólksflutningana
Innflytjendakreppan í Ceuta hófst í lok júlí þegar meira en 70 þúsund manns komu frá Marokkó yfir landamærin til spænsku borgarinnar. Atburðirnir vöktu mikla reiði á Spáni og hafa aukið pólitískan þrýsting á ríkisstjórn Sánchez vegna landamæraeftirlits og samskipta við marokkósk stjórnvöld.
Alberto Núñez Feijóo, formaður Þjóðarflokksins, hefur sakað Marokkó um að hafa skipulagt og stýrt fólksflutningunum. Hann hefur jafnframt sakað ríkisstjórnina um að reyna að leyna hlutverki marokkóskra stjórnvalda, en í lögregluskýrslu er því haldið fram að marokkóskir embættismenn hafi átt þátt í að skipuleggja fjöldaflutningana.
Samstarfsflokkur Sósíalista í ríkisstjórninni, Sumar, hefur einnig dregið hlutverk Marokkó í efa. Sánchez hefur hins vegar ítrekað hafnað því að marokkósk stjórnvöld hafi staðið að atburðunum og kennt smyglurum um. Hann hefur engu að síður lýst fólksflutningunum sem árás á yfirráð Spánar yfir eigin landsvæði.
Minnir á aðgerðir Marokkó árið 1975
Deilurnar hafa einnig vakið upp minningar um atburði árið 1975 þegar Marokkó skipulagði svokallaða grænu göngu, þar sem tugþúsundir óbreyttra borgara voru sendar inn á landsvæði Spænsku Sahara. Aðgerðin var liður í þrýstingi á spænsk stjórnvöld um að láta af yfirráðum sínum yfir landsvæðinu.
Samkvæmt Politico óttast margir Spánverjar að marokkósk stjórnvöld gætu beitt sambærilegum aðferðum til að auka þrýsting á Spán vegna Ceuta og Melilla. Umræðan hefur jafnframt náð til Evrópusambandsins, þar sem nú er unnið að sérstökum viðbragðsreglum vegna umfangsmikilla fólksflutninga sem kunna að vera skipulagðir í pólitískum tilgangi.
Framkvæmdastjórn ESB og ráðherrar aðildarríkjanna hafa þó einkum tengt fyrirhugaðar aðgerðir við starfsemi smyglara og skipulagðra glæpasamtaka.
Spánarkonungur heimsækir Ceuta og Melilla
Felipe VI Spánarkonungur hóf á þriðjudag heimsókn til Ceuta og Melilla, en heimsóknin fer fram á sama tíma og samskipti Spánar og Marokkó eru undir miklu álagi. Búist er við að ummæli konungs um stöðu borganna veki sérstaka athygli, ekki síst eftir að Margarita Robles varnarmálaráðherra lýsti því yfir að Ceuta og Melilla væru ótvírætt spænskar.
Konungurinn mun meðal annars heimsækja Sidi Embarek-kirkjugarðinn þar sem um 90 manns, sem létust í innflytjendakreppunni, eru grafnir. Kissy Chandiramani, aðstoðarborgarstjóri Ceuta, segir marokkósk stjórnvöld hafa neitað að taka við líkunum til greftrunar í Marokkó.
Ignacio Cembrero, sérfræðingur í málefnum Marokkó, lýsti þeirri ákvörðun sem móðgun við spænsk stjórnvöld. Chandiramani vonast hins vegar til að heimsókn konungs geti sameinað íbúa borgarinnar eftir erfiða mánuði.
Mótmæli fyrirhuguð við landamærin
Marokkósk stjórnvöld hafa enn sem komið er brugðist með takmörkuðum hætti við heimsókn Spánarkonungs. Mohammed VI Marokkókonungur sagði í fyrstu opinberu framkomu sinni eftir innflytjendakreppuna að samstarf ríkjanna stæði frammi fyrir miklum áskorunum, en fjallaði ekki sérstaklega um heimsókn Felipe.
Á miðvikudag eru fyrirhuguð mótmæli í Fnideq, marokkósku borginni handan landamæranna við Ceuta, eftir að Spánarkonungur hefur lokið heimsókn sinni þangað.
Niðurstöður könnunar Politico sýna að áhyggjur Spánverja af samskiptunum við Marokkó ná langt út fyrir hefðbundnar flokkslínur. Þótt meirihluti landsmanna telji að Spánn haldi yfirráðum sínum yfir Ceuta og Melilla til framtíðar óttast stór hluti þjóðarinnar að deilurnar geti leitt til vopnaðra átaka á næstu árum.