Mikil óvissa ríkir um hver getur myndað næstu ríkisstjórn Svíþjóðar eftir hnífjafnar þingkosningar á sunnudag. Vinstrifylkingin hefur naumt forskot þegar enn á eftir að telja hluta atkvæða en djúpstæður ágreiningur milli flokkanna gerir stjórnarmyndun erfiða. Hægrifylking Ulf Kristersson fráfarandi forsætisráðherra hefur heldur ekki gefið upp vonina um að halda völdum. Þetta kemur fram í frétt France24.
Þegar 95% atkvæða höfðu verið talin voru 4 stjórnarandstöðuflokkarnir með aðeins 3 þingsæta forskot á hægribandalagið. Sænska þingið hefur 349 sæti og hluti atkvæða verður ekki talinn fyrr en á miðvikudag. Úrslitin geta því enn breyst.
Magdalena Andersson, leiðtogi Jafnaðarmanna, og Kristersson hafa bæði lýst yfir vilja til að kanna möguleika á stjórnarmyndun. Hvorugt þeirra á þó greiða leið að meirihluta og töluverðar málamiðlanir gætu þurft til.
Stjórnarmyndun gæti tekið margar vikur
Fyrsta mögulega atkvæðagreiðslan á þinginu um nýjan forsætisráðherra getur farið fram 29. september en búist er við erfiðum samningaviðræðum milli flokkanna.
Eftir kosningarnar 2022 tók 37 daga að mynda ríkisstjórn en eftir kosningarnar 2018 tók stjórnarmyndunin 134 daga.
Mats Knutson, stjórnmálaskýrandi sænska ríkissjónvarpsins SVT, segir báðar fylkingar geta endað í pattstöðu. Það gæti leitt til langs og erfiðs stjórnarmyndunarferlis og jafnvel nýrra kosninga.
Kristersson sagði á mánudag að einn eða fleiri flokkar gætu þurft að gefa eftir skilyrði sín. Héldu allir fast við þau yrði einfaldlega ekki hægt að mynda ríkisstjórn.
Ágreiningur torveldar stjórnarmyndun Andersson
Staðfesti lokatalningin meirihluta stjórnarandstöðunnar mun Andersson reyna að mynda ríkisstjórn með Græningjum, Vinstriflokknum og Miðflokknum.
Vandinn er að verulegur ágreiningur er milli flokkanna. Miðflokkurinn hefur lýst því yfir að hann styðji ekki ríkisstjórn sem Vinstriflokkurinn á aðild að. Vinstriflokkurinn hefur á móti lýst því yfir að hann styðji ekki ríkisstjórn nema flokkurinn fái sjálfur aðild að henni.
Andersson gæti því þurft að fá flokkana til að gefa eftir skilyrði sín þótt vinstrifylkingin haldi naumum þingmeirihluta.
Kristersson leitar einnig leiða að meirihluta
Kristersson ætlar á sama tíma að kanna hvort hægt sé að mynda annars konar meirihluta á þinginu og hefur meðal annars horft til Miðflokksins sem tilheyrði hægribandalaginu fram til ársins 2019.
Annika Fredén, dósent í stjórnmálafræði við Lundarháskóla, telur litlar líkur á að það takist. Miðflokkurinn sé eindregið á móti því að ganga til samstarfs við Svíþjóðardemókrata.
Fredén telur þó að flokkarnir muni leggja mikið á sig til að forðast nýjar kosningar enda sé sterk hefð fyrir pólitískum samningum og málamiðlunum í Svíþjóð.
Svíþjóðardemókratar tapa fylgi
Svíþjóðardemókratar töpuðu fylgi í kosningunum í fyrsta sinn frá því að flokkurinn komst inn á sænska þingið fyrir 16 árum.
Flokkurinn fékk samkvæmt bráðabirgðaniðurstöðum 17,6% atkvæða samanborið við meira en 20% fyrir 4 árum og féll niður í 3. sæti á eftir Jafnaðarmönnum og Moderaterna.
Stjórnmálaskýrendur telja eina skýringu á fylgistapinu vera að ströng stefna í innflytjenda- og glæpamálum sé ekki lengur sérstaða Svíþjóðardemókrata. Fleiri sænskir flokkar hafi tekið upp harðari stefnu í þessum málaflokkum.
Óvissan um næstu ríkisstjórn verður því ekki leyst með kosningaúrslitunum einum. Jafnvel þótt naumur meirihluti vinstrifylkingarinnar haldist þurfa flokkarnir að leysa verulegan innbyrðis ágreining áður en hægt verður að mynda ríkisstjórn.