Pétur Gunnlaugsson ræddi við Jón Kristinn Snæhólm, sagnfræðing og alþjóðastjórnmálafræðing í síðdegisútvarpinu um stöðu breska Íhaldsflokksins eftir Brexit. Í umræðunni kom fram að flokkurinn hefði fengið einstakt tækifæri til að móta nýja stefnu fyrir Bretland eftir útgönguna úr Evrópusambandinu, en að mörgu leyti mistekist að uppfylla væntingar þeirra kjósenda sem studdu Brexit. Afleiðingin væri verulegt fylgistap og vaxandi stuðningur við Reform UK. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Nýttu ekki tækifærin sem Brexit færði Bretlandi
Brexit var eitt stærsta pólitíska verkefni Bretlands á þessari öld og Íhaldsflokkurinn varð helsti framkvæmdaraðili þess eftir kosningasigurinn árið 2019. Margir kjósendur væntu þess að útgangan myndi leiða til aukins sjálfstæðis í innflytjendamálum, sterkari landamæravörslu og aukins svigrúms til að móta breska stefnu án afskipta frá Brussel. Jón sagði að Íhaldsflokkurinn hefði þó ekki nýtt þetta tækifæri sem skyldi. Þrátt fyrir að Brexit hefði verið formlega innleitt hefði flokkurinn ekki náð að sannfæra marga stuðningsmenn sína um að loforðin hefðu skilað sér í framkvæmd.
Innflytjendamálin stærsti ásteytingarsteinninn
Í umræðunni kom fram að innflytjendamál hefðu reynst Íhaldsflokknum sérstaklega erfið. Flokkurinn hafði um árabil lofað að ná meiri stjórn á landamærum landsins en margir kjósendur töldu að árangurinn hefði verið takmarkaður. Að mati Jóns varð þetta eitt helsta ágreiningsefnið milli flokksforystunnar og þeirra kjósenda sem höfðu stutt Brexit af heilum hug. Óánægjan jókst eftir því sem fleiri töldu að loforð um breytingar hefðu ekki gengið eftir.
Hægri armurinn missti trú á forystunni
Jón benti á að innan Íhaldsflokksins hefðu margir aldrei sætt sig við hvernig staðið var að Brexit eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna. Á sama tíma hafi hægrisinnaðir kjósendur fundið fyrir vaxandi fjarlægð milli eigin áherslna og stefnu flokksins. Þetta hafi leitt til þess að margir áhrifamenn og fyrrverandi stuðningsmenn flokksins sneru sér í auknum mæli að Reform UK undir forystu Nigel Farage. Þar töldu þeir að betur væri haldið á málum sem snertu fullveldi, innflytjendamál og þjóðlega hagsmuni.
Kjósendur leita annað
Í viðtalinu kom fram að fylgistap Íhaldsflokksins væri ekki eingöngu afleiðing kosningaósigra eða óvinsælla leiðtoga. Jón taldi að dýpri skýringar lægju að baki og að margir kjósendur hefðu einfaldlega misst trú á því að flokkurinn myndi framfylgja þeirri stefnu sem hann hafði boðað.
Afleiðingarnar sjást nú í breyttu pólitísku landslagi þar sem fylgi Reform UK vex hratt og Íhaldsflokkurinn glímir við alvarlega tilvistarkreppu. Að mati Jóns urðu mistökin eftir Brexit því Íhaldsflokknum dýrkeypt og hafa breytt valdahlutföllum á breskum hægri væng um fyrirsjáanlega framtíð.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.