Sáttmáli Sameinuðu þjóðanna um framtíðina, Pact for the Future, hefur orðið tilefni harðrar gagnrýni og sú þróun sem hefur átt sér stað innan alþjóðlegra stofnana á undanförnum árum. Gagnrýnin snýr meðal annars að fullveldi ríkja, tjáningarfrelsi, stafrænu eftirliti, loftslagsaðgerðum og vaxandi áhrifum stórfyrirtækja á stefnumótun. Farið er yfir málið í myndbandi frá GBNews sem horfa má með því að smella á hlekk neðst í fréttinni.
Vald færist frá þjóðríkjum til alþjóðlegra kerfa
Eitt helsta áhyggjuefnið er aukin miðstýring og vaxandi áhrif alþjóðastofnana á málefni sem áður voru á forræði einstakra ríkja. Sáttmálinn og markmið hans er að draga úr getu þjóðþinga og kjörinna stjórnvalda til að taka sjálfstæðar ákvarðanir um eigin málefni og færa valdsmiklar ákvarðanir fjær almenningi.
Stafrænn sáttmáli vekur áhyggjur um tjáningarfrelsi
Sérstök athygli beinist að Global Digital Compact sem fylgir sáttmálanum. Þar er lögð áhersla á samræmda nálgun í stafrænum málum, netöryggi og upplýsingamiðlun. Opnaðar eru leiðir fyrir aukna ritskoðun á netinu og takmarkað svigrúm fólks til að tjá skoðanir sem fara gegn ríkjandi stefnu eða sjónarmiðum valdhafa.
Vaxandi stafrænt eftirlit
Mikil umræða hefur einnig verið um aukna gagnasöfnun og stafræna stjórnsýslu. Áhyggjur snúa að því að sífellt fleiri upplýsingar um ferðir fólks, neyslu, samskipti og fjármál verði skráðar og varðveittar í stórum kerfum. Slík þróun sé forsenda þess að hægt verði að fylgjast með framvindu markmiða Agenda 2030 og framfylgja þeim á alþjóðlegum grundvelli.
Loftslagsaðgerðir og fólksflutningar
Loftslagsstefna Sameinuðu þjóðanna er einnig meðal þeirra mála sem gagnrýnd eru. Bent er á að umfangsmiklar loftslagsaðgerðir hafi áhrif á landbúnað, landnýtingu, orkuframleiðslu og eignarrétt. Jafnframt hafa áform sem tengjast loftslagstengdum fólksflutningum og auknum alþjóðlegum skuldbindingum ríkja á því sviði verið gagnrýnd harðlega.
Stórfyrirtæki talin hagnast mest
Þá er bent á að stór alþjóðleg fyrirtæki og fjárfestahópar geti orðið meðal stærstu hagsmunaaðila þróunarinnar. Þar er vísað til fjárfestinga í vindorku, sólarorku, stafrænum innviðum, gagnavinnslu og eftirlitskerfum sem sviða þar sem miklir fjármunir eru undir.
Aukin stjórn á daglegu lífi fólks
Agenda 2030 felru ekki aðeins í sér breytingar á stjórnsýslu heldur einnig víðtæk áhrif á daglegt líf almennings. Þar undir falla ferðavenjur, orkunotkun, neyslumynstur, matvælaframleiðsla og fjármálaviðskipti. Stefnt er í átt að samfélagi þar sem tæknileg stjórnun og eftirlit gegna sífellt stærra hlutverki á kostnað einstaklingsfrelsis og sjálfsákvörðunarréttar.
Sáttmáli Sameinuðu þjóðanna um framtíðina, Agenda 2030, Global Digital Compact og Declaration on Future Generations er þannig hluti af víðtækri stefnu sem muni hafa áhrif langt út fyrir hefðbundið alþjóðlegt samstarf og móta stjórnskipan, efnahagsmál og samfélagsþróun næstu áratuga.
Smelltu hér til þess að horfa á umfjöllun GBNews um málið