Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Atla Lillendahl, framkvæmdastjóra sem búsettur var í 30 ár á Grænlandi í síðdegisútvarpinu, um hvernig gríðarlegar náttúruauðlindir Grænlands gætu orðið grunnur að sjálfstæðari og öflugri efnahag. Hann sagði að ný umræða um jarðefnaauðlindir og aukinn áhugi erlendra ríkja og fyrirtækja hefði einnig varpað nýju ljósi á hvernig auðlindir landsins hefðu verið nýttar í gegnum tíðina. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Grænlendingar telja auðlindirnar skapa ný tækifæri
Atli sagði að lengi hefði verið haldið á lofti að Grænland gæti ekki staðið undir eigin rekstri án árlegs fjárframlags frá Danmörku. Grænlendingar hefðu hins vegar bent á að verðmæti þeirra auðlinda sem fluttar hefðu verið úr landinu væru mun meiri en opinber framlög dönsku ríkisins.
Hann nefndi sérstaklega námuvinnslu við á norðvesturhluta Grænlands þar sem um árabil hafi verið unnið sink, silfur og fleiri málmar. Að hans sögn hafi hráefnin verið flutt til Danmerkur og unnin þar, án þess að verðmætasköpunin skilaði sér að sama marki til grænlensks samfélags. Hann vísaði einnig til heimildarmyndar sem fjallar um umfang þessarar starfsemi og hversu miklar tekjur hafi orðið til vegna útflutnings málma frá Grænlandi.
Sjaldgæfir jarðmálmar mjög eftirsóttir
Atli sagði að mesta athyglin beindist nú að sjaldgæfum jarðmálmum sem finnast víða á Grænlandi og eru mikilvægir fyrir hátækniiðnað, orkuskipti og varnariðnað. Hann benti á að ágreiningur hefði myndast um fyrirhugaða námu í Narsaq þar sem vinnsla sjaldgæfra jarðmálma tengdist jafnframt úrani.
Samkvæmt núverandi stefnu grænlenskra stjórnvalda hefur slík vinnsla verið takmörkuð vegna andstöðu við úranvinnslu. Atli sagði þó að umræðan væri að breytast og sífellt fleiri stjórnmálamenn teldu nauðsynlegt að endurmeta þá afstöðu þar sem tekjumöguleikarnir gætu skipt sköpum fyrir framtíð efnahags landsins.
Auðlindirnar skipta lykilmáli fyrir framtíð sjálfstæðis
Atli taldi að auðlindir Grænlands væru ein helsta skýringin á auknum áhuga stórvelda á landinu. Auk jarðmálma nefndi hann olíu, vatnsorku og aðrar auðlindir sem erlendir fjárfestar hefðu þegar sýnt áhuga á að þróa.
Að hans mati mun framtíð sjálfstæðis Grænlands ráðast að verulegu leyti af því hvort Grænlendingum tekst að nýta þessar auðlindir á eigin forsendum og tryggja að verðmætasköpunin renni í ríkari mæli til grænlensks samfélags en verið hefur hingað til.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.