Ný löggjöf um hatursglæpi og hatursáróður í Kanada hefur vakið miklar deilur meðal stjórnmálamanna, trúarleiðtoga og mannréttindasamtaka. Um er að ræða frumvarp C-9, svokölluð Combatting Hate Act, sem meðal annars afnemur sérstaka lagalega undanþágu sem áður gilti fyrir trúarleg ummæli í ákveðnum hatursáróðursmálum.
Hluti af aðgerðum ríkisstjórnar Carneys
Frumvarpið er hluti af aðgerðum ríkisstjórnar Marks Carney forsætisráðherra gegn hatursglæpum og aukinni spennu milli samfélagshópa í Kanada. Carney hefur lagt áherslu á að markmið lagabreytinganna sé að styrkja vernd gegn hatri og ofbeldi án þess að skerða stjórnarskrárvarin réttindi borgaranna.
Forsætisráðherrann hefur jafnframt kynnt aðrar aðgerðir samhliða frumvarpinu, meðal annars aukið fjármagn til öryggisgæslu við trúarlega samkomustaði og stofnun ráðgjafaráðs um jafnrétti og samfélagslega þátttöku. Að mati ríkisstjórnarinnar er frumvarpið nauðsynlegt svar við fjölgun hatursglæpa undanfarin ár.
Sérstök undanþága felld niður
Samkvæmt eldri ákvæðum kanadískra hegningarlaga var ekki hægt að sakfella einstakling fyrir tiltekin brot tengd hatursáróðri ef hann tjáði í góðri trú skoðun á trúarlegu málefni eða byggði málflutning sinn á trúartexta, þar fellur meðal annars túlkun biblíunnar á samkynhneigð. Sú undanþága verður felld brott með nýju löggjöfinni.
Óttast áhrif á prédikanir og trúarlega umræðu
Andstæðingar frumvarpsins segja að afnám undanþágunnar geti haft kælandi áhrif á trúarlega umræðu og skapað óvissu um hvað megi segja í prédikunum eða trúarlegri kennslu. Fjöldi trúarleiðtoga og samtaka sem berjast fyrir trúfrelsi hefur varað við því að breytingarnar geti opnað fyrir kærur vegna ummæla sem áður nutu sérstakrar verndar samkvæmt lögum.
Bent hefur verið á að hefðbundnar trúarlegar kenningar um hjónaband, kynhneigð og önnur siðferðileg álitaefni gætu í framtíðinni orðið tilefni dómsmála ef þær yrðu túlkaðar sem hvatning til haturs gegn tilteknum hópum.
Gagnrýnendur telja jafnframt að ríkisstjórn Carneys hafi gengið of langt með því að afnema undanþáguna og segja að með því fái stjórnvöld og dómstólar meira svigrúm til að meta hvaða trúarleg ummæli teljist lögmæt trúariðkun og hvaða ummæli fari yfir mörk laganna.
Stjórnvöld hafna gagnrýninni
Kanadísk stjórnvöld hafna því að frumvarpið ógni trúfrelsi. Dómsmálaráðuneytið hefur lagt áherslu á að þröskuldur fyrir sakfellingu vegna hatursáróðurs sé áfram hár og að trúfrelsi og tjáningarfrelsi njóti áfram verndar samkvæmt kanadísku stjórnarskránni.
Stuðningsmenn laganna segja breytingarnar nauðsynlegar til að tryggja að trúarlegar eða hugmyndafræðilegar skýringar geti ekki verið notaðar sem sjálfvirk vörn þegar um raunverulega hatursáróðursstarfsemi sé að ræða.
Deilan um mörk trúfrelsis
Málið hefur orðið að einni umdeildustu umræðu um tjáningarfrelsi og trúfrelsi í Kanada á síðustu misserum. Stuðningsmenn laganna segja þau nauðsynleg til að vernda viðkvæma hópa gegn hatri og ofbeldi, en andstæðingar óttast að afleiðingin verði aukin sjálfsritskoðun meðal presta, trúarleiðtoga og annarra sem tjá sig um umdeild siðferðileg og trúarleg málefni.
Niðurstaðan gæti haft áhrif langt út fyrir Kanada þar sem víða á Vesturlöndum er tekist á um hvar mörkin liggja milli verndar gegn hatursorðræðu annars vegar og verndar tjáningar- og trúfrelsis hins vegar.