Ný rannsóknarskýrsla um svokölluð nauðgunar- og grooming-gengi í Bretlandi dregur upp dökka mynd af einu umfangsmesta barnaverndarmáli í sögu landsins. Í skýrslunni er áætlað að allt að 250 þúsund stúlkur og ungar konur kunni að hafa orðið fórnarlömb skipulagðs kynferðisofbeldis svokallaðra grooming gengja á undanförnum áratugum. Skýrslan var unnin að frumkvæði breska þingmannsins Rupert Lowe og byggir á vitnisburði fórnarlamba, dómsmálum, opinberum gögnum, uppljóstrurum, fyrri rannsóknarskýrslum og upplýsingum frá lögreglu og sveitarfélögum.
Brotin skipulögð og kerfisbundin
Samkvæmt niðurstöðum skýrslunnar var ekki um að ræða einstök eða ótengd brot heldur skipulagða starfsemi hópa sem beindu sjónum sínum að viðkvæmum stúlkum, oft úr erfiðum félagslegum aðstæðum.
Í mörgum tilvikum voru fórnarlömbin tæld með gjöfum, athygli, áfengi eða fíkniefnum áður en þau voru beitt kynferðisofbeldi. Skýrslan lýsir því hvernig sum fórnarlömb hafi verið misnotuð af fjölda gerenda yfir langan tíma án þess að yfirvöld gripu inn í.
Virk nauðgunargengi í að minnsta kosti 149 sveitarfélögum
Í skýrslunni kemur fram að vísbendingar um starfsemi slíkra gengja hafi fundist eða verið staðfestar í að minnsta kosti 149 sveitarfélögum víðs vegar um Bretland. Höfundar telja að málin sem áður hafi komið upp í borgum á borð við Rotherham, Rochdale, Telford, Oldham og fleiri stöðum séu aðeins hluti af stærra vandamáli sem hafi náð til stórs hluta landsins.
Þá segir að umfang brotanna hafi verið vanmetið um árabil og að raunverulegur fjöldi fórnarlamba sé líklega mun hærri en áður hefur verið talið.
Harðorð gagnrýni á lögreglu og stjórnvöld
Stór hluti skýrslunnar beinist að viðbrögðum yfirvalda. Meðal annars kemur fram að lögregla, sveitarfélög, félagsþjónusta, skólayfirvöld og stjórnmálamenn hafi í mörgum tilvikum brugðist fórnarlömbum með því að taka ekki kvartanir þeirra alvarlega eða rannsaka málin af nægilegri festu. Höfundar segja að viðvörunarmerki hafi oft verið sýnileg árum saman án þess að gripið væri til afgerandi aðgerða.
Í skýrslunni eru einnig rakin dæmi þar sem fórnarlömb töldu sig hafa verið afgreidd sem „vandræðaunglingar“ frekar en brotaþolar sem þyrftu vernd og aðstoð.
Meirihluti gerenda af pakistönskum uppruna
Í niðurstöðum skýrslunnar er varpað ljósi á bakgrunn geranda. Þar segir að í mörgum af stærstu málunum hafi meirihluti gerenda verið af pakistönskum uppruna og aðhyllist íslamstrú. Skýrsluhöfundar benda á að yfirvöld hafi um langt skeið verið treg til að ræða þann þátt opinberlega af ótta við ásakanir um kynþáttafordóma eða að auka spennu milli samfélagshópa.
Skýrslan segir að sú tregða hafi torveldað rannsóknir mála og dregið úr vilja stofnana til að bregðast við á fyrstu stigum.
Kalla eftir róttækum breytingum
Í niðurstöðum skýrslunnar eru lagðar fram fjölmargar tillögur um breytingar. Þar á meðal eru aukið sjálfstæði rannsókna á kynferðisbrotum gegn börnum, hertari viðurlög gegn gerendum, aukið eftirlit með skipulögðum brotahópum og endurskoðun á verklagi lögreglu og barnaverndaryfirvalda.
Jafnframt er kallað eftir því að stjórnvöld rannsaki umfang málsins frekar á landsvísu og tryggi að fórnarlömb fái viðeigandi stuðning og bætur.
Börn fengu ekki þá vernd sem þau áttu rétt á
Niðurstöður skýrslunnar hafa þegar vakið mikla umræðu í Bretlandi og endurvakið deilur um hvernig stjórnvöld, lögregla og opinberar stofnanir brugðust við þegar fyrstu málin komu upp. Fyrri opinberar rannsóknir hafa þegar staðfest að alvarleg mistök voru gerð í mörgum sveitarfélögum og að hundruð, jafnvel þúsundir, barna fengu ekki þá vernd sem þau áttu rétt á.
Nýja skýrslan gengur þó lengra en flestar fyrri rannsóknir í mati sínu á umfangi vandans og varpar ljósi á að fórnarlömbin verið allt að 250.000 á landsvísu. Hún telur að eitt stærsta samfélags- og barnaverndarmál Bretlands sé enn langt frá því að hafa verið upplýst til fulls.