Júlíus Valsson læknir skrifar:
Nýjar niðurstöður úr rannsókn við Lundarháskóla í Svíþjóð vekja vonir um að í framtíðinni verði hægt að meðhöndla Parkinsons sjúkdóm með ígræðslu stofnfrumuafleiddra dópamínfrumna í heila. Í rannsókninni fengu 8 einstaklingar með Parkinsons sjúkdóm ígræddar frumur sem ætlað er að þroskast í dópamínframleiðandi taugafrumur. Sjúkdómurinn veldur því að slíkar frumur tapast smám saman, sem leiðir meðal annars til stirðleika, skjálfta, hægra hreyfinga og göngutruflana. Núverandi meðferðir geta dregið úr einkennum en koma ekki í stað þeirra frumna sem tapast.
Samkvæmt Lundarháskóla luku 7 þátttakendur 12 mánaða eftirfylgd. Engar alvarlegar aukaverkanir sem tengdust ígræddu frumunum komu fram á fyrsta árinu og myndgreining gaf fyrstu vísbendingar um að frumurnar hefðu lifað af í heilanum. 6 af 7 þátttakendum gátu jafnframt dregið verulega úr dópamínlyfjameðferð sinni.
Niðurstöður lofa góðu
Gesine Paul-Visse, prófessor við Lundarháskóla og yfirlæknir við háskólasjúkrahús Skánar, segir niðurstöðurnar mjög lofandi. Hún leggur þó áherslu á að meðferðin sé enn langt frá almennri notkun. Rannsóknin heldur áfram og stærri fasa II og III rannsóknir þurfa að staðfesta bæði öryggi og virkni. Að mati Paul-Visse gætu liðið að minnsta kosti 10 ár áður en slík meðferð verður hluti af heilbrigðisþjónustu.
Niðurstöðurnar sýna því ekki að lækning við Parkinsons sjúkdómi sé fundin. Þær benda þó til þess að lækningar sem byggja á endurnýjun heilafruma með stofnfrumum geti orðið raunhæfur meðferðarkostur í framtíðinni.
Heimildir
Lund University: „STEM-PD announces first in-human clinical trial results for Parkinson’s disease cell therapy“, birt 9. júlí 2026.
Svenska Dagbladet/TT: „Ny forskning ger hopp för Parkinsondrabbade“, birt 9. júlí 2026. (SvD)
Lund University: „Update on STEM-PD clinical trial – stem cell-based transplant for Parkinson’s disease“, birt 6. maí 2024.