
Sósíalistaflokkur Pedro Sánchez, forsætisráðherra Spánar, stendur frammi fyrir verulegu fylgistapi í Andalúsíu, þar sem flokkurinn réð ríkjum um áratugaskeið. Nýjar skoðanakannanir sýna að hægriflokkurinn Partido Popular hefur náð forystu í flestum kjördæmum héraðsins, þar á meðal í Sevilla, þar sem sósíalistar hafa aldrei áður tapað þingkosningum. Þróunin er verulegt áfall fyrir Sánchez, sem sækist eftir endurkjöri í þingkosningunum 29. nóvember. Þetta kemur fram í frétt Politico.
Hægrimenn komnir fram úr sósíalistum í Sevilla
Samkvæmt umfjöllun Politico hóf Sánchez formlega kosningabaráttu sína í Sevilla 12. nóvember, þar sem hann ávarpaði stuðningsmenn Sósíalistaflokksins, PSOE.
Valið á borginni hafði mikla táknræna þýðingu, enda hefur Andalúsía lengi verið eitt helsta vígi flokksins í spænskum stjórnmálum.
Sósíalistar stjórnuðu héraðinu samfleytt í 36 ár og höfðu jafnframt mikil ítök í stærstu borgum þess. Þeir misstu hins vegar völdin árið 2018 eftir langvarandi fylgistap og röð spillingarmála.
Nýleg könnun GAD3 fyrir spænska dagblaðið ABC bendir til þess að Partido Popular hafi nú tekið forystuna í flestum kjördæmum Andalúsíu, þar á meðal í Sevilla.
Sú niðurstaða er sérstaklega athyglisverð þar sem sósíalistar hafa ekki áður tapað þingkosningum í Sevilla. Andalúsía er fjölmennasta sjálfstjórnarhérað Spánar og kýs 60 af 350 þingmönnum neðri deildar spænska þingsins.
Francisco Toscano, frambjóðandi PSOE í Sevilla, viðurkennir mikilvægi héraðsins fyrir möguleika flokksins á landsvísu en leggur áherslu á að Andalúsía sé enn í grunninn hérað með sterka vinstrisinnaða stjórnmálahefð.
Partido Popular hefur styrkt stöðu sína
Valdaskiptin í Andalúsíu hófust þegar Partido Popular náði stjórn héraðsins eftir kosningarnar árið 2018.
Juanma Moreno tók við embætti forseta héraðsstjórnarinnar árið 2019 og hefur síðan styrkt stöðu flokksins verulega.
Undir hans forystu vann Partido Popular stórsigur í héraðskosningunum 2022 og fékk flest atkvæði í kosningum sem haldnar voru fyrr á þessu ári.
Moreno hefur lagt áherslu á hófsama og raunsæja stjórnarstefnu og er orðinn einn af þekktari forystumönnum hófsamari arms Partido Popular á landsvísu.
Velgengni hans hefur gert sósíalistum erfiðara fyrir að endurheimta það fylgi sem þeir nutu áður í Andalúsíu.
Áratugalöng valdatíð breytti Andalúsíu
Fylgistap sósíalista á sér meðal annars rætur í þeim miklu samfélagsbreytingum sem urðu í Andalúsíu á valdatíma flokksins.
Þegar PSOE tók við stjórn héraðsins árið 1982 var Andalúsía eitt fátækasta svæði Spánar.
Á næstu áratugum var ráðist í umfangsmiklar framkvæmdir og fjárfestingar, meðal annars með stuðningi úr uppbyggingarsjóðum Evrópusambandsins.
Þar á meðal var lagning háhraðalestarinnar milli Madrídar og Sevilla, sem varð eitt helsta tákn nútímavæðingar Spánar.
Felipe González, forsætisráðherra Spánar frá 1982 til 1996 og sjálfur ættaður frá Sevilla, beitti sér einnig fyrir umfangsmiklum fjárfestingum í héraðinu.
Heimssýningin Expo 1992 í Sevilla varð mikilvægur þáttur í þessari uppbyggingu og stuðlaði að auknum fjárfestingum og efnahagslegum framförum.
Efnahagsframfarir leiddu til aukinna væntinga kjósenda
Ángel Cazorla, stjórnmálafræðingur við háskólann í Granada, bendir á að árangur sósíalista við uppbyggingu Andalúsíu hafi að hluta lagt grunninn að eigin fylgistapi flokksins.
Lífskjör íbúa bötnuðu verulega á valdatíma PSOE, en um leið jukust kröfur kjósenda til stjórnvalda.
Cazorla lýsir þessu sem ákveðinni þversögn. Íbúar hafi viðurkennt þær framfarir sem urðu undir stjórn sósíalista en fjármálakreppan sýnt hversu mörg grundvallarvandamál væru enn óleyst.
Atvinnuleysi, álag á opinbera þjónustu og spillingarmál tengd háttsettum stjórnmálamönnum urðu smám saman til þess að grafa undan stuðningi við flokkinn.
Árið 2018 hafði óánægjan náð því marki að sósíalistar misstu stjórn héraðsins eftir 36 ára valdatíð.
Banvæn lestarslys talin tákn um hnignun
Cazorla bendir einnig á tvö mannskæð lestarslys sem urðu á Spáni fyrr á þessu ári, bæði á hinni sögufrægu járnbrautarlínu milli Madrídar og Sevilla.
Að hans mati hafa slysin táknræna þýðingu fyrir þróun spænskra stjórnmála og þá sérstaklega hnignun sósíaldemókratíska uppbyggingarverkefnisins sem hófst á níunda áratug síðustu aldar.
Hann bendir á að járnbrautakerfið hafi áður verið eitt helsta tákn framfara og nútímavæðingar undir stjórn sósíalista.
Slysin hafi hins vegar vakið spurningar um hvernig stjórnvöld hafi staðið að viðhaldi og varðveislu þeirra innviða sem byggðir voru upp á fyrri áratugum.
Cazorla telur að vandinn nái lengra en til samgöngumannvirkja og endurspegli einnig hnignun opinberrar þjónustu og lífsgæða sem stjórnvöld hafi ekki náð að viðhalda.
Yngri kjósendur tengja sig síður við Sósíalistaflokkinn
Ein helsta áskorun PSOE í Andalúsíu er breyting á stjórnmálaviðhorfum yngri kjósenda.
Þeir sem ólust upp eftir að umfangsmiklar samfélagsbreytingar höfðu þegar átt sér stað tengja sig síður við sögulega arfleifð flokksins.
Cazorla telur að yngri vinstrisinnaðir kjósendur leiti í auknum mæli að öðrum pólitískum skilaboðum en þeim sem eldri forystumenn PSOE leggja áherslu á.
Hann bendir sérstaklega á Adelante Andalucía, vinstrisinnaðan héraðsflokk sem vill aukið sjálfstæði Andalúsíu og leggur áherslu á félagsleg réttindi og sjálfsstjórn héraðsins.
Flokkurinn höfðar að hluta til þeirra kjósenda sem áður hefðu getað stutt sósíalista.
Toscano viðurkennir að PSOE hafi átt í erfiðleikum með að laga stjórnmálastefnu sína að breyttum aðstæðum. Hann bendir jafnframt á að spillingarmál og annmarkar á stjórnsýslu flokksins hafi haft áhrif á traust kjósenda.
Hann telur þó að sósíalistar eigi enn sterkt fylgi víða í héraðinu og geti endurheimt stuðning með skýrari áherslu á félagsleg réttindi og opinbera þjónustu.
Kannanir sýna forskot hægriflokkanna á landsvísu
Fylgistap PSOE í Andalúsíu kemur fram á sama tíma og skoðanakannanir sýna að hægriflokkarnir hafa styrkt stöðu sína á landsvísu.
Samkvæmt könnun GAD3 fyrir ABC, sem birt var 9. nóvember, mældist Partido Popular með 32% fylgi og 136 þingmenn af 350.
Sósíalistaflokkurinn mældist með 26% fylgi og 103 þingmenn, en hægriflokkurinn Vox með 19% og 63 þingmenn.
Samtals mældust Partido Popular og Vox því með 51% fylgi og 199 þingsæti samkvæmt þessari könnun.
Könnunin byggðist á 1.502 símaviðtölum sem tekin voru dagana 3.–5. nóvember og voru skekkjumörk hennar 2,6 prósentustig.
Niðurstöðurnar endurspegla stöðu fylgis á þeim tíma sem könnunin fór fram en ekki endanleg úrslit kosninganna.
Sánchez reynir að endurheimta stuðning í suðurhluta Spánar
Á kosningafundinum í Sevilla lagði Sánchez áherslu á að sósíalistar ætluðu sér að vinna kosningarnar og halda áfram við stjórn landsins.
Á fundinum voru meðal annars sýnd myndskeið þar sem forsætisráðherrann flutti ljóð eftir Federico García Lorca, hinn þekkta andalúsíska rithöfund sem var myrtur af stuðningsmönnum Francos árið 1936.
Kosningabaráttan var sett fram undir merkjum samstöðu og kærleika gegn hatri og sundrungu.
Toscano hefur jafnframt lýst komandi kosningum sem vali milli félagslegrar framfarastefnu sósíalista og þeirrar hægrisinnuðu stjórnmálastefnu sem hefur styrkst í ýmsum ríkjum.
Hann hefur í því samhengi vísað til ríkisstjórnar Giorgiu Meloni á Ítalíu og efnahagsstefnu Javiers Milei í Argentínu.
Kosningarnar fara fram 29. nóvember og verður Andalúsía eitt þeirra svæða sem sérstaklega verður fylgst með vegna stærðar héraðsins og sögulegra tengsla þess við Sósíalistaflokkinn.
