Rannsakendur hafa greint frá tilfellum þar sem þeir telja mjög líklegt að bólusetning með mRNA-bóluefni gegn COVID-19 hafi komið af stað MS-sjúkdómi. Í rannsókninni fundust ónæmisfrumur sem brugðust bæði við broddpróteini SARS-CoV-2-veirunnar og próteinum í mýelíni, einangrunarlagi taugafrumna sem verður fyrir skemmdum við MS-sjúkdóm. Niðurstöðurnar benda til þess að krosssvörun ónæmiskerfisins sé skýring á því að sjúkdómurinn kom fram hjá þessum tveimur einstaklingum. Sjá niðurstöður rannsóknarinnar með því að smella hér.
Rannsóknin var kynnt í vísindatímaritinu Multiple Sclerosis Journal árið 2022 undir heitinu „Covid-19 vaccination can induce multiple sclerosis via cross-reactive CD4+ T cells recognizing SARS-CoV-2 spike protein and myelin peptides“. Meðal höfunda eru Y. Qiu, M. Batruch, R. Naghavian, M. Sospedra og R. Martin.
Um er að ræða rannsóknarágrip þar sem lýst ítarlegri rannsókn á ónæmisfrumum tveggja sjúklinga. Rannsakendurnir leggja áherslu á að tengsl hafi verið milli tímasetningar bólusetninganna og þess þegar klínísk einkenni og nýjar breytingar á myndgreiningu komu fram.
Ónæmisfrumur brugðust bæði við broddpróteini og taugavef
Meginviðfangsefni rannsóknarinnar var að kanna hvort CD4+ T-frumur, sem gegna mikilvægu hlutverki í ónæmiskerfinu, gætu brugðist við bæði broddpróteini SARS-CoV-2 og próteinum sem finnast í mýelíni.
Mýelín er fitu- og próteinríkt einangrunarlag utan um taugaþræði sem auðveldar flutning taugaboða. Við MS-sjúkdóm ræðst ónæmiskerfið gegn þessu lagi og getur valdið bólgum og skemmdum í miðtaugakerfinu.
Rannsakendurnir einangruðu CD4+ T-frumur úr blóði sjúklinganna og einnig úr heila- og mænuvökva. Frumurnar voru síðan ræktaðar og prófaðar gagnvart ýmsum próteinum sem tengjast MS-sjúkdómi.
Meðal þeirra voru MBP, MOG og PLP, sem eru prótein tengd mýelíni, auk annarra sameinda sem áður hafa verið rannsakaðar í tengslum við sjálfsofnæmisviðbrögð.
Fundu T-frumur sem þekktu bæði veiruprótein og mýelín
Niðurstöður rannsóknarinnar sýndu að meðal þeirra T-frumna sem brugðust við broddpróteini SARS-CoV-2 voru einnig frumur sem brugðust við eigin próteinum líkamans.
Í báðum sjúklingunum fundust slíkar sjálfvirkar ónæmissvaranir. T-frumur úr heila- og mænuvökva sýndu jafnframt viðbrögð við próteinum á borð við MBP, MOG og PLP.
Rannsakendurnir greindu að lokum bólguhvetjandi T-frumuklóna sem þekktu bæði broddprótein veirunnar og ákveðin próteinbrot úr MBP og MOG.
Þetta fyrirbæri nefnist krosssvörun og felur í sér að ónæmisfrumur sem hafa myndast til að bregðast við einu próteini þekkja einnig annað prótein sem hefur nægilega svipaða byggingu.
Í þessu tilviki töldu rannsakendurnir að ónæmissvörun gegn broddpróteini veirunnar hefði einnig beinst gegn próteinum í mýelíni.
Telja mjög líklegt að krosssvörun hafi komið sjúkdómnum af stað
Í niðurstöðukafla rannsóknarágripsins segja höfundarnir að ítarleg rannsókn á CD4+ T-frumum úr blóði og heila- og mænuvökva bendi til þess að upphaf MS-sjúkdómsins í þessum tveimur tilfellum hafi mjög líklega stafað af krosssvörun T-frumna.
Frumurnar hafi þekkt bæði próteinbrot úr broddpróteini SARS-CoV-2 og próteinbrot úr mýelíni sem áður hafa verið tengd þróun MS-sjúkdóms.
Niðurstöðurnar veita þannig vísbendingar um tiltekinn líffræðilegan verkunarhátt sem gæti skýrt tengslin milli bólusetningar og upphafs sjúkdómsins hjá þessum einstaklingum.
Sjálfsofnæmisviðbrögð geta einnig fylgt COVID-19-sýkingu
Í inngangi rannsóknarinnar benda höfundarnir á að SARS-CoV-2-sýking geti valdið fjölbreyttum bráðum og langvinnum einkennum.
Þeir taka jafnframt fram að bæði náttúruleg sýking og, í mun minna mæli, mRNA-bólusetningar geti tengst tímabundnum sjálfsofnæmisfyrirbærum eða því að sjálfsofnæmissjúkdómar komi fram.
Rannsókn þeirra beindist hins vegar sérstaklega að því hvort ónæmisviðbrögð gegn broddpróteini gætu í einstökum tilfellum einnig beinst gegn eigin vefjum líkamans.