Júlíus Valsson skrifar:
Yfir sjötíu þúsund manns komust frá Marokkó inn í spænsku borgina Ceuta á einum sólarhring hinn 30. júlí, samkvæmt spænskum tölum. Marokkósk stjórnvöld nefna fjörutíu þúsund. Flestir sneru aftur innan viku og talið er að um 2.500 séu enn eftir í borginni.
Kveikjan var dómur Hæstaréttar Spánar frá 8. júlí, þar sem slegið var föstu að fólki sem syndir í land við Ceuta eða Melilla verði ekki snúið við umsvifalaust heldur skuli fyrst fara fram lögformleg endursendingarmeðferð. Dómurinn veitti engum rétt til dvalar, en á samfélagsmiðlum var hann túlkaður sem opnun landamæranna. Myndskeið um dóminn á marokkóskri arabísku náði um 1,3 milljónum áhorfa áður en fjöldinn lagði af stað. Marokkósk yfirvöld drógu jafnframt stórlega úr landamæragæslu á hátíðisdegi konungs og lögregla var fyrst send á vettvang þegar tugþúsundir voru komnar yfir.
Viðbrögðin innan ESB urðu harkaleg. Ítalía frysti Schengen-samstarf sitt við Spán og dönsk stjórnvöld hótuðu því að Spánn yrði tímabundið settur út úr samstarfinu. Nokkrum dögum síðar, þegar flestir höfðu snúið til baka, hlaut spænska ríkisstjórnin lof á ráðherrafundi ESB fyrir að hafa náð tökum á ástandinu.
Blanca Garcés Mascareñas, sérfræðingur í málefnum farandfólks við alþjóðamálastofnunina Cidob í Barselóna, segir vandann liggja í kerfinu sjálfu. ESB hafi um árabil falið nágrannaríkjum á borð við Marokkó og Tyrklandi að annast landamæravörslu fyrir sína hönd og sé þar með orðið háð þeim. Ríki sem eigi sökótt við Evrópuríki geti því beitt farandfólki sem þrýstitæki, líkt og gerðist á landamærum Tyrklands og Grikklands árið 2020 og við landamæri Hvíta-Rússlands sama haust.
Atburðarásin sýnir hvernig ákvarðanir innan sameiginlegs regluverks berast til ríkja án þess að þau fái rönd við reist. Dómur í Madríd varð á fáeinum dögum að vanda spænskra landamæravarða, ítalskra stjórnvalda og danskra ráðherra.
Fyrir Íslendinga, sem kjósa 29. ágúst um hvort hefja skuli aðildarviðræður við ESB að nýju, er spurningin hvort ESB eigi að stjórna straumum flóttamanna til Íslands eða hvort við eigum að stjórna okkar landamærum sjálf?