Marco Rubio, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, segir Evrópu standa á tímamótum og þurfa að vakna af löngum dvala. Hann gagnrýnir evrópsk stjórnvöld fyrir að hafa opnað landamæri sín, flutt iðnaðarframleiðslu úr landi og látið hernaðarmátt sinn veikjast. Evrópuríki verði að setja eigin þjóðarhagsmuni í forgang í stað þess að leggja alþjóðlegt samstarf ofar hagsmunum eigin þjóða. Þetta kemur fram í umfjöllun Politico.
Rubio flutti ræðuna í Aþenu á miðvikudag, á Pnyx-hæðinni þar sem stjórnmálafundir voru haldnir í Aþenu til forna. Hann vísaði í arfleifð Grikkja og sagði Vesturlönd þurfa að endurvekja þau gildi sem hefðu lagt grunninn að vestrænni siðmenningu.
„Það er hvorki eigingjarnt né rangt að sýna þjóð sinni hollustu, né heldur að berjast fyrir því að verja hagsmuni hennar umfram allt annað,“ sagði Rubio.
Þjóðerniskennd gerð að neikvæðu hugtaki
Rubio sagði að á undanförnum áratugum hefði sú hugmynd orðið ráðandi á Vesturlöndum að þjóðerniskennd væri eitthvað neikvætt og hagsmunir alþjóðasamfélagsins ættu að ganga framar hagsmunum einstakra þjóða.
Hann gagnrýndi sérstaklega þá þróun að evrópsk ríki hefðu opnað landamæri sín og flutt mikilvæga iðnaðarframleiðslu til annarra heimshluta.
„Við opnuðum landamæri okkar, fluttum iðnaðinn úr landi og leyfðum herjum okkar að veikjast og grotna niður,“ sagði Rubio.
Hann lýsti Evrópu sem fæðingarstað mestu siðmenningar heims en sagði vestræn ríki hafa fjarlægst þau gildi sem áður hefðu gert þau öflug.
Rubio sagði Bandaríkin ekki ætla að sætta sig við áframhaldandi hnignun Vesturlanda og hvatti Evrópuríki til að endurskoða stefnu sína.
Bandaríkin velja þjóðarhagsmuni og hernaðarstyrk
Rubio sagði Bandaríkin þegar hafa tekið ákvörðun um þá stefnu sem þau ætluðu að fylgja.
„Við veljum að sækjast óhikað eftir auknum þjóðarstyrk, ná aftur stjórn á mikilvægum aðfangakeðjum, endurreisa iðnaðinn, byggja upp varnir okkar og berjast fyrir yfirburðum í tækni og atvinnugreinum framtíðarinnar,“ sagði hann.
Hann sagði ríki heims standa frammi fyrir nýrri samkeppni stórveldanna, aukinni hryðjuverkaógn, hernaðarlegum átökum og fjölbreyttum öryggisógnum.
Að hans sögn verði Vesturlönd að endurreisa stofnanir sínar og bandalög til að mæta þessum áskorunum.
Hann lagði jafnframt áherslu á að tilgangur alþjóðlegra bandalaga ætti ekki að vera að afnema fullveldi aðildarríkjanna heldur að verja það.
Grikkland fyrirmynd annarra Evrópuríkja
Rubio hrósaði Grikklandi sérstaklega fyrir stefnu landsins í orkumálum, innflytjendamálum og varnarmálum.
Hann kallaði Grikkland fyrirmyndarbandamann Bandaríkjanna og sagðist vonast til að önnur Evrópuríki fylgdu fordæmi þess.
Samhliða heimsókninni tilkynntu Bandaríkin og Grikkland um vopnasölu að andvirði fjögurra milljarða Bandaríkjadala og nýtt samstarfsverkefni gegn hryðjuverkum.
Grikkland gegnir einnig mikilvægu hlutverki í áformum Bandaríkjanna um aukinn útflutning á fljótandi jarðgasi til Evrópu.
Rubio sagði að þrátt fyrir ágreining Bandaríkjanna og Evrópu mætti ekki leyfa honum að eyðileggja sambandið.
„Þótt ástríður hafi stundum reynt á vináttuböndin milli Bandaríkjanna og Evrópu megum við ekki leyfa þeim að slitna,“ sagði hann.
Samkomulag um Grænland og öryggi Norðurslóða
Rubio vék einnig að nýlegu samkomulagi Bandaríkjanna, Danmerkur og Grænlands sem hann sagði munu breyta stöðunni á Norðurslóðum og efla öryggi allra aðildarríkja NATO.
Hann lýsti samkomulaginu sem mikilvægu skrefi í öryggismálum bandalagsins.
Utanríkisráðherrann tengdi jafnframt framtíð evrópskra bandalaga við þá afstöðu Bandaríkjastjórnar að alþjóðlegar stofnanir mættu ekki ganga gegn fullveldi ríkja.
Þar vísaði hann meðal annars til gagnrýni sinnar á Alþjóðlega sakamáladómstólinn, sem hann hefur sakað um að ganga gegn fullveldi Bandaríkjanna.
Deilur um Ísland í heimsókn Rubios
Ræðan í Aþenu kemur í kjölfar heimsóknar Rubios til Íslands þar sem upp kom ágreiningur vegna korts sem Donald Trump Bandaríkjaforseti birti og sýndi bæði Ísland og Grænland sem hluta af bandarísku yfirráðasvæði.
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra kallaði Billy Long, sendiherra Bandaríkjanna á Íslandi, á sinn fund vegna birtingarinnar.
Rubio sagði í heimsókn sinni til Íslands að samskipti ríkjanna væru mjög jákvæð.
Þorgerður Katrín sagði jafnframt að málið hefði verið leyst og að áherslan væri áfram á framtíðarsamstarf ríkjanna.
Segir framtíð Vesturlanda ráðast af næstu ákvörðunum
Rubio sagði Evrópu og Bandaríkin nú standa á krossgötum þar sem ákvarðanir næstu ára gætu ráðið úrslitum um stöðu Vesturlanda í heiminum.
„Sú leið sem við veljum mun ráða því hvort Vesturlönd halda forystuhlutverki sínu í heiminum eða sætta sig við framtíð hnignunar, undirgefni og afturfarar,“ sagði hann.
Hann hvatti Evrópuríki til að endurvekja þjóðarvitund, efla eigin iðnað, styrkja heri sína og taka aftur stjórn á mikilvægum þáttum efnahagslífsins.
Bandaríkin hefðu þegar ákveðið að fylgja þeirri leið og nú væri komið að Evrópu að velja sína framtíð.