Mark Rutte, framkvæmdastjóri NATO, segir umræðuna um hvort Evrópuríki eigi að kaupa evrópsk eða bandarísk vopn vera munað sem þau geti ekki leyft sér við núverandi aðstæður. Hvorki evrópskur né bandarískur varnariðnaður geti framleitt nægilega mikið til að anna þeirri eftirspurn sem nú sé eftir vopnum og hergögnum. Þetta segir í frétt Euronews.
Rutte sagði í samtali við Euronews á ráðstefnu um varnar- og geimferðamál í Brussel í dag að peningarnir væru til staðar en framleiðslugetuna skorti.
„Vandamálið er ekki hvort þið kaupið í Evrópu eða Bandaríkjunum. Vandamálið er hvort þið getið keypt. Peningarnir eru til. En varnariðnaðurinn í Evrópu er vanþróaður. Hann framleiðir ekki nóg,“ sagði Rutte.
Segir umræðuna vera munað
Innan ESB hefur verið deilt hart um hvort veita eigi evrópskum vopnaframleiðendum forgang þegar opinbert fé er notað til varnarmálakaupa.
Frakkar vilja ganga langt í þá átt en Þjóðverjar hafa viljað hafa markaðinn opnari fyrir framleiðendum frá öðrum NATO-ríkjum, þar á meðal Bandaríkjunum.
Rutte telur umræðuna hins vegar beinast að röngu vandamáli.
„Eins og staðan er núna tel ég þetta vera munaðarumræðu, hvort keypt sé evrópskt eða bandarískt, vegna þess að við getum ekki keypt nægilega mikið hvorum megin Atlantshafsins sem er. Framleiðslan er ekki næg,“ sagði hann.
Ekki hægt að framleiða nóg fyrir Úkraínu
Rutte tók loftvarnir Úkraínu sem dæmi um vandann.
Úkraína þarf mikið magn eldflauga til að granda eldflaugum sem skotið er að landinu. Hvorki evrópska SAMP/T-loftvarnarkerfið né bandaríska Patriot-kerfið getur hins vegar fengið nægilega mikið af eldflaugum frá framleiðendum til að fullnægja þörfinni.
Vandinn sé því ekki fyrst og fremst hvaðan vopnin komi heldur að þau séu einfaldlega ekki framleidd í nægilegu magni.
Rutte hvatti varnarmálafyrirtæki til að fjárfesta í nýjum verksmiðjum, auka framleiðslu og þróa nýja tækni.
Vill sameiginlegan varnariðnað beggja vegna Atlantshafsins
Rutte sagðist sjálfur koma úr stjórnmálahefð þar sem frjálsir og opnir markaðir væru taldir æskilegir.
Hann benti á að mörkin milli bandarísks og evrópsks varnariðnaðar væru auk þess ekki alltaf skýr.
Evrópsk fyrirtæki á borð við Thales fjárfesti í Bandaríkjunum og bandarísk varnarmálafyrirtæki fjárfesti í Evrópu.
„Þetta er varnariðnaður beggja vegna Atlantshafsins sem starfar sem ein heild og þannig á það einmitt að vera,“ sagði Rutte.
Segir nóg fé fyrir alla framleiðendur
Rutte telur aukin útgjöld NATO-ríkjanna til varnarmála þýða að næg verkefni verði fyrir bæði evrópska og bandaríska vopnaframleiðendur.
„Það eru nægir peningar fyrir alla,“ sagði hann.
Hann telur jafnframt að auknar fjárfestingar í varnariðnaði muni skila ávinningi utan hernaðar. Fjárfestingarnar muni meðal annars leiða til tækninýjunga og annarrar þróunar sem nýtist samfélaginu.
Ummæli Rutte koma sama dag og Andrew Puzder, sendiherra Bandaríkjanna gagnvart ESB, gagnrýndi áform um að veita evrópskum vopnum forgang.
Puzder sagði slíka stefnu geta sundrað varnariðnaði beggja vegna Atlantshafsins og að geta og framboð vopna ættu að ráða innkaupum en ekki framleiðsluland.
Rutte tekur í raun undir meginatriði þeirrar gagnrýni en leggur áherslu á að stærsta vandamálið sé enn grundvallaratriði: Evrópa og Bandaríkin framleiða einfaldlega ekki nóg af vopnum til að anna eftirspurninni.