Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, er sökuð um valdníðslu og embættisbrot eftir að hún lýsti opinberlega stuðningi við fyrirhugað 6,5 milljarða evra samstarfsverkefni Airbus, Leonardo og Thales áður en það hefur farið í formlega samkeppnisprófun hjá framkvæmdastjórninni. Þetta kemur fram í umfjöllun Politico.
Stéphanie Yon-Courtin, franskur Evrópuþingmaður úr Renew Europe og leiðandi þingmaður í samkeppnismálum, hefur brugðist hart við framgöngu von der Leyen. Hún segir forseta framkvæmdastjórnarinnar hafa farið fram úr valdsviði sínu með því að taka opinberlega afstöðu til verkefnisins áður en samkeppnisyfirvöld hafa fjallað um það.
Deilan snýst um Project Bromo, fyrirhugað sameiginlegt fyrirtæki evrópsku iðnaðarrisanna Airbus, Leonardo og Thales á sviði gervihnatta. Markmiðið er meðal annars að styrkja stöðu evrópsks geimiðnaðar gagnvart bandaríska fyrirtækinu SpaceX og Starlink-kerfi þess.
Von der Leyen lýsti stuðningi við verkefnið á alþjóðlegri geimráðstefnu í París 10. september. Hún sagði Evrópu þurfa öflug fyrirtæki af þessu tagi til að geta verið leiðandi í geimhagkerfi framtíðarinnar.
Ummælin vöktu athygli vegna þess að Project Bromo hefur ekki enn verið formlega tilkynnt til samkeppnisdeildar framkvæmdastjórnar ESB og formleg samkeppnisprófun hefur því ekki farið fram.
Segir von der Leyen hafa farið fram úr sér
Yon-Courtin sagði framgöngu von der Leyen fela í sér valdníðslu og embættisbrot þar sem forseti framkvæmdastjórnarinnar hefði lýst opinberlega stuðningi við fyrirtækjasamruna áður en efnisleg samkeppnisprófun hefði farið fram.
Hún spurði jafnframt hvaða tilgangi Teresa Ribera, framkvæmdastjóri samkeppnismála, og samkeppnisdeild framkvæmdastjórnarinnar þjónuðu ef forseti framkvæmdastjórnarinnar tæki afstöðu til málsins áður en formleg rannsókn færi fram.
Afstaða tekin áður en málið kemur til skoðunar
Það þykir óvenjulegt að háttsettir embættismenn framkvæmdastjórnar ESB taki opinberlega afstöðu til fyrirtækjasamruna sem kunna síðar að koma til formlegrar samkeppnisprófunar.
Framkvæmdastjórnin hefur áður sætt gagnrýni vegna sambærilegra afskipta. Umboðsmaður Evrópu gagnrýndi árið 2015 Joaquín Almunia, þáverandi framkvæmdastjóra samkeppnismála, vegna opinberra ummæla hans um mál sem var til rannsóknar.
Framkvæmdastjórnin hefur ekki tekið efnislega afstöðu til gagnrýninnar á von der Leyen og bendir á að Project Bromo hafi ekki enn verið formlega tilkynnt til samkeppnisprófunar.
Ekki allir sammála gagnrýninni
Andreas Schwab, þýskur Evrópuþingmaður úr röðum kristilegra demókrata og sérfræðingur í samkeppnismálum, túlkar ummæli von der Leyen með öðrum hætti.
Hann telur ummælin hafa verið pólitíska yfirlýsingu um nauðsyn þess að styrkja evrópskan iðnað en ekki ákvörðun um að samþykkja verkefnið.