Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Höllu Hrund Logadóttur, þingmann Framsóknarflokksins og fyrrverandi orkumálastjóra, í síðdegisútvarpinu í dag, um breytta stöðu Grænlands í alþjóðamálum. Halla Hrund sat nýverið fund Norðurlandaráðs á Grænlandi þar sem öryggis- og varnarmál, borgaralegur viðbúnaður og aukið vægi Norðurslóða voru meðal helstu umræðuefna. Hún segir að aukinn áhugi stórvelda á Grænlandi hafi gjörbreytt stöðu landsins og styrkt samningsstöðu þess gagnvart Danmörku. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Norðurlönd leggja aukna áherslu á öryggi og viðbúnað
Arnþrúður spurði hvers vegna fundur Norðurlandaráðs hefði verið haldinn nú á Grænlandi. Halla Hrund útskýrði að markmiðið hefði verið að sýna Grænlendingum samstöðu á tímum þegar landið væri komið í brennidepil alþjóðastjórnmála. Þótt veður hefði sett strik í reikninginn og komið í veg fyrir að allir fulltrúar kæmust á fundinn hefði dagskráin farið fram með öryggis- og viðbúnaðarmál í forgrunni.
Hún segir að sérstök áhersla hafi verið lögð á borgaralegan viðbúnað, orkuöryggi, heilbrigðismál og birgðahald. Norðurlöndin hafi jafnframt rætt hvernig þau geti sameiginlega brugðist við áföllum og styrkt samstarf sitt á tímum aukinnar óvissu. Að hennar sögn endurspeglar þetta þá áherslu sem núverandi formennska Norðurlandaráðs hefur lagt á viðbúnað.
Grænland verður sífellt mikilvægara
Aðspurð um stöðu Grænlands innan Norðurlandaráðs sagði Halla að Ísland hafi um langt árabil stutt að Grænlendingar, Færeyingar og Álandseyingar fái aukið vægi innan samstarfsins. Grænland hafi þegar fengið fasta fulltrúa í nefndum ráðsins en enn sé unnið að breytingum á Helsingfors-sáttmálanum sem myndu tryggja landinu fullt jafnrétti innan ráðsins.
Hún telur þróunina mikilvæga enda hafi Grænland á skömmum tíma orðið eitt þýðingarmesta landsvæði heims þegar litið er til öryggismála, orku, siglingaleiða og auðlinda.
Grænland og Norðurslóðir verða miðpunktur alþjóðlegra hagsmuna
Arnþrúður spurði einnig hvort segja mætti að Grænland væri orðið eitt mikilvægasta svæði heims. Halla Hrund telur svo vera. Hún bendir á að hlýnandi loftslag opni nýjar siglingaleiðir yfir Norður-Íshaf sem stytti flutningsleiðir milli Evrópu og Asíu verulega. Samhliða því aukist bæði viðskipta- og öryggishagsmunir á svæðinu.
Þegar horft sé yfir norðurheimskautið sjáist jafnframt hvernig Bandaríkin, Kanada, Rússland og Norðurlönd eigi þar sameiginlega hagsmuni. Af þeim sökum verði Grænland lykilland í þróun Norðurslóða á komandi árum.
Alþjóðlegar sviptingar hafa styrkt samningsstöðu Grænlands
Í þættinum var rætt um sjálfstæðisbaráttu Grænlendinga og áhrif yfirlýsinga bandarískra stjórnvalda. Halla segir að þótt umræðan hafi aukið athygli á Grænlandi hafi hún ekki endilega flýtt sjálfstæðisferlinu. Hún hafi hins vegar styrkt samningsstöðu Grænlands gagnvart Danmörku og jafnframt leitt til nánari samskipta milli ríkjanna.
Að hennar mati verði hvorki öryggi né stöðugleiki tryggður án áframhaldandi samstarfs Evrópuríkja og Bandaríkjanna, samhliða öflugum vettvangi á borð við Norðurskautsráðið og Norðurlandaráð.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.