Þýsk iðnfyrirtæki keppast nú við að safna birgðum af sjaldgæfum málmum og öðrum mikilvægum hráefnum af ótta við að Kína takmarki útflutning þeirra ef viðskiptadeila Evrópusambandsins og Kína harðnar. Sum fyrirtæki hafa þegar tryggt sér birgðir til nokkurra mánaða en óttast er að framleiðsla geti stöðvast ef kínversk stjórnvöld herða útflutningstakmarkanir. Þetta kemur fram í umfjöllun Politico.
Áhyggjurnar aukast fyrir viðræður ESB og Kína í Peking 8. og 9. október. Maroš Šefčovič, viðskiptastjóri ESB, hyggst þar reyna að ná samkomulagi um viðskiptahalla sambandsins gagnvart Kína en hefur varað við því að ESB geti takmarkað aðgang kínverskra vara að evrópskum markaði náist ekki samkomulag.
Þýsk fyrirtæki óttast að Kína svari slíkum aðgerðum með frekari hömlum á útflutning sjaldgæfra málma sem evrópskur iðnaður er mjög háður.
Hafa áhyggjur af því að framleiðsla stöðvist
Fulltrúi þýsks iðnaðar segir fyrirtæki mjög áhyggjufull og hættu á að framleiðsla stöðvist.
„Fyrirtækin eru í uppnámi og safna birgðum um þessar mundir. Sum byrjuðu nokkuð snemma og eiga nú efni til nokkurra mánaða. Það á hins vegar ekki við um meirihlutann,“ sagði hann.
Annar fulltrúi iðnaðarins sagði frekari útflutningstakmarkanir Kína myndu koma mjög hart niður á atvinnulífinu og að staðan væri afar spennuþrungin.
Matthias Rüth, forstjóri hráefnafyrirtækisins Tradium í Frankfurt, gagnrýnir jafnframt hörku ESB gagnvart Kína.
„Við erum að reyna að sýna vöðva sem við einfaldlega höfum ekki,“ sagði Rüth og bætti við að Evrópa þyrfti að gera sér raunhæfa grein fyrir eigin stöðu.
Kína ræður 90% af vinnslu sjaldgæfra málma
Kína hefur gríðarlega sterka stöðu á heimsmarkaði fyrir sjaldgæfa málma. Um 60% vinnslu þeirra úr jörðu fer fram í Kína en landið ræður um 90% af frekari úrvinnslu þeirra.
Málmarnir eru meðal annars nauðsynlegir við framleiðslu rafbíla, vindmylla, gagnavera og vopnakerfa.
ESB treystir enn meira á Kína þegar kemur að ákveðnum þungum sjaldgæfum málmum, svo sem dysprosium og terbium, og öflugum varanlegum seglum sem eru mikilvægir fyrir bílaiðnaðinn. Þegar kemur að slíkum seglum fær ESB nær allt sem það þarf frá Kína.
Tobias Gehrke hjá European Council on Foreign Relations segir fyrri takmarkanir Kína hafa sýnt hversu hratt hráefnaskortur geti breyst í iðnaðarkreppu.
Verksmiðjur þurftu áður að draga úr framleiðslu
Kínversk stjórnvöld takmörkuðu útflutning 7 sjaldgæfra málma í apríl á síðasta ári.
Afleiðingarnar komu fljótt fram í Evrópu. Sumir bílaframleiðendur þurftu að stöðva framleiðslulínur og verksmiðjur í öðrum atvinnugreinum drógu úr framleiðslu vegna skorts á hráefnum.
Kína boðaði síðar frekari útflutningstakmarkanir sem náðu bæði til fleiri málma og tækninnar sem notuð er við úrvinnslu þeirra.
Þeim aðgerðum var frestað í tengslum við viðskiptahlé milli Bandaríkjanna og Kína. Kínversk stjórnvöld hafa nú samþykkt að framlengja frestinn til 10. janúar.
Tjónið gæti farið yfir 1.500 milljarða dollara
Alþjóðaorkumálastofnunin hefur komist að þeirri niðurstöðu að Evrópa og Bandaríkin séu þau svæði sem séu berskjölduðust fyrir útflutningstakmörkunum Kína á sjaldgæfum málmum.
Verði kínverskar útflutningshömlur framkvæmdar að fullu gæti beint efnahagslegt tjón í Evrópu og Bandaríkjunum farið yfir 1.500 milljarða Bandaríkjadala.
Vandinn fyrir ESB er að sambandið vill draga úr viðskiptahalla sínum gagnvart Kína, sem nemur nú um 1 milljarði evra á dag, en evrópskur iðnaður er á sama tíma mjög háður kínverskum hráefnum.
Til að minnka hallann þarf ESB annaðhvort að fá Kína til að kaupa meira af evrópskum vörum eða takmarka innflutning kínverskra vara. Þýsk fyrirtæki óttast að síðari leiðin geti kallað fram kínverskar gagnaðgerðir.
ESB vill verða minna háð Kína
Framkvæmdastjórn ESB segir sambandið nú betur undirbúið fyrir hugsanlegar útflutningstakmarkanir en það var á síðasta ári.
Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnarinnar, hefur boðað nýtt átak til að kaupa og safna birgðum af mikilvægum málmum. ESB leitar jafnframt leiða til að treysta síður á hráefni frá Kína, meðal annars með aukinni framleiðslu í Evrópu og samstarfi við önnur ríki.
Markmið sambandsins er að árið 2030 verði 10% af árlegri þörf þess fyrir mikilvæg hráefni unnin innan ESB og 40% þeirra unnin frekar innan sambandsins.
Framkvæmdastjórnin hefur valið 60 verkefni sem eiga að fá hraðari leyfisveitingar og auðveldari aðgang að fjármögnun.
Ný framleiðsla er þegar hafin í Evrópu. Solvay hóf á síðasta ári framleiðslu á neodymium og praseodymium, sem eru notuð í varanlega segla, og fyrirtæki í Eistlandi hóf í þessum mánuði að flytja slíka segla á markað.
Í Þýskalandi vinnur hópur fyrirtækja undir forystu BMW jafnframt að stofnun sameiginlegs hráefnafyrirtækis sem á að safna saman eftirspurn fyrirtækjanna og kaupa mikilvæg hráefni í stærra magni.
Stjórnmálamenn og forsvarsmenn atvinnulífsins viðurkenna þó að mörg ár geti liðið áður en Evrópa verður að verulegu leyti óháðari Kína um þessi mikilvægu hráefni.
Þangað til stendur þýskur iðnaður frammi fyrir þeirri hættu að harðari viðskiptadeila Brussel og Peking geti á skömmum tíma lokað fyrir hráefni sem eru nauðsynleg fyrir stóran hluta evrópskrar iðnaðarframleiðslu.