Harðar deilur eru komnar upp milli aðildarríkja ESB um næstu langtímafjárlög sambandsins sem gætu numið um 2.000 milljörðum evra. Spánn vill stækka fjárlögin um hundruð milljarða evra og fresta afborgunum af sameiginlegum skuldum ESB en Þýskaland og 4 önnur ríki krefjast þess að útgjöld verði skorin niður og hafna aukinni skuldsetningu.
Ágreiningurinn kemur fram í 2 aðsendum greinum í Politico. Carlos Cuerpo efnahagsráðherra Spánar færir rök fyrir verulega stærri fjárlögum en Friedrich Merz Þýskalandskanslari og leiðtogar Danmerkur, Hollands, Austurríkis og Finnlands hafna þeirri leið.
Ríkin 5 standa saman að um 40% af fjármögnun fjárlaga ESB og vilja ekki að auknar kröfur til sambandsins leiði sjálfkrafa til þess að framlög skattgreiðenda hækki.
Spánn vill hundruðum milljarða meira
Cuerpo vill að næstu 7 ára fjárlög ESB nemi 2% af vergum þjóðartekjum sambandsins. Hann telur það nauðsynlegt til að standa undir bæði efnahagslegum verkefnum og félagslegri samheldni.
Spánn vill jafnframt breyta því hvernig sameiginlegar skuldir sem ESB tók á sig vegna efnahagsáhrifa heimsfaraldursins verða greiddar niður.
Um 300 milljarða evra höfuðstóll skuldanna þarf að greiðast á árunum 2028 til 2058. Núverandi fyrirkomulag gerir ráð fyrir að um 25 milljarðar evra fari árlega í afborganir á næsta fjárlagatímabili.
Cuerpo vill dreifa afborgununum yfir lengra tímabil. Með því telur hann hægt að losa um 11 milljarða evra á ári sem mætti meðal annars verja til landbúnaðar, varnarmála og aðgerða til að auka samkeppnishæfni.
Þýskaland vill ekki senda skattgreiðendum reikninginn
Þýskaland, Danmörk, Holland, Austurríki og Finnland hafna bæði kröfunni um stærri fjárlög og hugmyndinni um að fresta afborgunum.
Leiðtogar ríkjanna segja ekki hægt að bæta öllum nýjum forgangsmálum ofan á eldri útgjöld og senda skattgreiðendum síðan reikninginn.
Þeir telja sameiginlega skuldsetningu ESB vegna heimsfaraldursins þegar hafa lagt um 170 milljarða evra byrði á næsta fjárlagatímabil. Þeir vilja því að auknum útgjöldum til nýrra verkefna verði mætt með niðurskurði eða breyttri forgangsröðun annars staðar.
Ríkin þrýsta nú á Írland, sem fer með formennsku í ráði ESB, að skera hundruð milljarða evra úr þeirri fjárhæð sem nú er til umræðu.
Frakkland og Ítalía styðja spænsku leiðina
Spánn er þó ekki eitt á báti. Framkvæmdastjórn ESB styður hugmyndina um að breyta niðurgreiðslu skuldanna og Frakkland, Ítalía, Portúgal og Pólland eru einnig sögð styðja þá leið.
Þýskaland og bandamenn þess hafa hins vegar lengi verið andvíg sameiginlegri skuldsetningu ESB og telja frestun afborgana aðeins skila takmörkuðum sparnaði.
Ágreiningurinn sýnir hversu langt er enn á milli ríkjanna þrátt fyrir nær árs samningaviðræður.
Kosningar gætu sett viðræðurnar í uppnám
Stefnt er að því að ná samkomulagi fyrir árslok. Mikill þrýstingur er á ríkisstjórnirnar að ljúka viðræðunum áður en kosningar fara fram í Frakklandi, Ítalíu, Spáni og Póllandi á næsta ári.
Óttast er að kosningarnar geti tafið samningaviðræðurnar enn frekar og þar með seinkað greiðslum úr sjóðum ESB, meðal annars til bænda og vísindarannsókna.
António Costa forseti leiðtogaráðs ESB hefur ferðast til 25 aðildarríkja síðasta mánuðinn til að ræða við leiðtoga þeirra um erfiðustu ágreiningsmálin.
Næsta stóra skref verður í október þegar Írland leggur fram nýtt samningsskjal. Þá ætti að skýrast betur hvort hægt verður að brúa bilið milli þeirra ríkja sem vilja stækka sameiginlega sjóði ESB og þeirra sem krefjast þess að sambandið forgangsraði innan núverandi útgjalda.