Tillögur Ursulu von der Leyen forseta framkvæmdastjórnar ESB um aukið hlutverk sambandsins í öryggismálum hafa vakið efasemdir innan NATO. Hún vill stofna nýtt öryggisráð Evrópu og koma á sérstöku neyðarsamráði ESB vegna öryggisógna. Innan NATO eru uppi áhyggjur af því að nýja fyrirkomulagið skarist við hlutverk Atlantshafsbandalagsins. Þetta kemur fram í frétt Politico.
Von der Leyen kynnti hugmyndirnar í árlegri stefnuræðu sinni á Evrópuþinginu í Strassborg. Hún vill koma á fót öryggisráði með þátttöku Evrópuríkja auk Bretlands, Noregs, Kanada og Úkraínu.
Hún lagði áherslu á að ESB ætlaði að styrkja samstarfið við NATO en telur jafnframt nauðsynlegt að sambandið geti brugðist hraðar við öryggisógnum.
NATO varar við tvíverknaði
Háttsettur stjórnarerindreki hjá NATO sagði við Politico að fjölmörg verkefni hefðu verið sett af stað á vettvangi ESB á undanförnum árum en ekkert þeirra hefði enn veitt aðildarríkjunum raunverulega vernd.
Hann sagði NATO hafa skilað mun meiri áþreifanlegum árangri þegar kæmi að sameiginlegum vörnum ríkjanna.
Talsmaður NATO lagði jafnframt áherslu á að Atlantshafsbandalagið væri hornsteinn sameiginlegra varna aðildarríkjanna. NATO myndi áfram vinna náið með ESB að sameiginlegum verkefnum.
Neyðarferlið svipar til 4. greinar NATO
Von der Leyen vill einnig koma á sérstöku neyðaröryggisferli. Samkvæmt því gæti eitt aðildarríki kallað önnur ESB-ríki til samráðs þegar alvarleg öryggisógn kemur upp.
Ríkin myndu þá samræma viðbrögð sín, reyna að koma í veg fyrir frekari stigmögnun og draga úr áhrifum atviksins.
Fyrirkomulagið svipar mjög til 4. greinar Atlantshafssáttmálans sem heimilar NATO-ríki að óska eftir formlegu samráði bandalagsríkjanna telji það öryggi sínu eða landsvæði ógnað.
Netárásum og skemmdarverkum fjölgar
Von der Leyen segir breytt öryggisumhverfi kalla á hraðari ákvarðanatöku. Hún nefndi sérstaklega netárásir, skemmdarverk, íkveikjur og drónaflug og sagði slíkum atvikum fjölga dag frá degi.
Hún telur núverandi kerfi hafa verið byggð fyrir annan heim og vill endurmeta hvort ákvarðanataka sem byggist á samstöðu og málamiðlunum henti þegar bregðast þarf hratt við öryggisógnum.
Nýja öryggisráðið ætti meðal annars að auðvelda leiðtogum að samræma viðbrögð þegar alvarleg öryggiskreppa kemur upp.
Sumir innan NATO sjá ákveðna kosti
Ekki eru allir innan NATO alfarið mótfallnir hugmyndunum. Annar háttsettur stjórnarerindreki sagði Politico að ESB gæti verið betur í stakk búið en NATO til að bregðast við ákveðnum blendingsógnum þar sem sambandið hefur fjölbreyttari úrræði til ráðstöfunar.
Giuseppe Spatafora, sérfræðingur hjá Öryggisrannsóknastofnun ESB, telur öryggisráðið mögulega geta auðveldað skjótari samhæfingu milli ESB, NATO og annarra samstarfsríkja, það sé þó ekki hægt að fullyrða.