Donald Trump Bandaríkjaforseti hefur ákveðið að aflétta tímabundið viðskiptaþvingunum á rússneska dísilolíu eftir viðræður við Vladimír Pútín Rússlandsforseta. Trump segir Rússa hafa samþykkt að setja hundruð þúsunda tonna af dísilolíu á markað og útilokar ekki að Bandaríkin kaupi sjálf hluta olíunnar. Ákvörðunin kemur á sama tíma og dísilverð í Bandaríkjunum er í sögulegum hæðum og þingkosningar nálgast. Þetta kemur fram í frétt Politico.
Bandaríska fjármálaráðuneytið gaf út sérstaka undanþágu á föstudag sem heimilar sölu, afhendingu, losun og innflutning á rússneskri dísilolíu, þar á meðal til Bandaríkjanna, fram í apríl 2027.
Trump greindi frá ákvörðuninni á samfélagsmiðlinum Truth Social og sagðist nýlega hafa átt mjög árangursríkar viðræður við Pútín.
Rússar ætla að auka framboð á dísilolíu
Trump sagði Pútín hafa samþykkt að afhenda hundruð þúsunda tonna af dísilolíu til bandaríska markaðarins og heimsmarkaðarins.
Afhendingarnar myndu hefjast þegar í stað, að því marki sem ástand rússneskra olíuhreinsistöðva leyfði.
„Með fullri stjórn okkar á Hormússundi og þessum frábæru fréttum af rússneskri orku mun dísilverð fyrir Bandaríkjamenn og raunar allan heiminn lækka hratt og verulega,“ skrifaði Trump.
Rússnesk stjórnvöld höfðu ekki staðfest opinberlega efni viðræðna forsetanna þegar Politico birti frétt sína.
Kirill Dmitriev, sérstakur fulltrúi Pútíns í fjárfestingar- og efnahagssamstarfi, fagnaði hins vegar ákvörðuninni og sagði samstarf Rússlands og Bandaríkjanna á sviði orku- og efnahagsmála myndu halda áfram og gagnast heimsmarkaðnum.
Dísilverð hefur hækkað um 2,60 dali á einu ári
Bandaríkjastjórn hefur undanfarnar vikur leitað leiða til að lækka dísilverð, sem hefur haft veruleg áhrif á landbúnað, vöruflutninga og almennt verðlag.
Samkvæmt bandarísku bifreiðaeigendasamtökunum AAA var meðalverð dísilolíu á föstudag 6,27 dalir á gallon.
Verðið hafði lækkað um tíu sent frá vikunni á undan en var enn 2,60 dölum hærra en á sama tíma í fyrra.
Hátt dísilverð hefur meðal annars komið illa við bandaríska bændur og vöruflutningafyrirtæki, sem nota mikið magn eldsneytis við starfsemi sína.
Ákvörðun Trump kemur aðeins nokkrum vikum fyrir þingkosningarnar í nóvember, þar sem efnahagsmál og hækkandi framfærslukostnaður eru meðal helstu viðfangsefna.
Árásir Úkraínu hafa dregið úr olíuframleiðslu Rússlands
Framboð á dísilolíu á heimsmarkaði hefur minnkað vegna stríðsins við Íran og árása Úkraínu á rússneskar olíuhreinsistöðvar.
Úkraínumenn hafa á undanförnum mánuðum aukið árásir á rússnesk orkumannvirki með þeim afleiðingum að verulegur hluti hreinsunargetu landsins hefur orðið fyrir truflunum.
Trump sagði í september að árásirnar hefðu haft áhrif á nær helming olíuhreinsunargetu Rússlands og stuðlað að eldsneytisskorti og hækkandi verði á heimsmarkaði.
Rússland hefur jafnframt takmarkað útflutning á dísilolíu undanfarna mánuði til að tryggja framboð innanlands.
Óljóst er því hversu mikið magn Rússar geta í raun afhent samkvæmt nýju samkomulagi.
Sérfræðingar efast um áhrifin á heimsmarkaðinn
Gregory Brew, sérfræðingur hjá Eurasia Group, telur ólíklegt að fyrirhugaðar afhendingar frá Rússlandi hafi mikil áhrif á dísilverð í Bandaríkjunum.
Hann bendir á að það magn sem Trump hefur lýst samsvari innan við 2% af daglegri dísilolíuframleiðslu Bandaríkjanna, sem nemur um 3,6 milljónum tunna.
Brew segir jafnframt að aukinn útflutningur frá Rússlandi myndi væntanlega krefjast þess að rússnesk stjórnvöld afléttu eigin útflutningstakmörkunum.
Hann telur erfitt að sjá það gerast nema árásum Úkraínu á rússneskar olíuhreinsistöðvar linni eða þær minnki verulega.
Demókratar gagnrýna ákvörðunina
Ákvörðun Trump hefur vakið hörð viðbrögð meðal þingmanna Demókrataflokksins, sem telja hana geta grafið undan viðskiptaþvingunum gegn Rússlandi vegna innrásarinnar í Úkraínu.
Don Beyer, þingmaður Demókrataflokksins, gagnrýndi ákvörðunina og sagði hana staðfesta áhyggjur sínar af afstöðu Trump til Rússlands.
„Þetta er nákvæmlega það sem við vöruðum við. Það er ekki hægt að treysta Trump þegar kemur að Rússlandi,“ skrifaði Beyer á samfélagsmiðlinum X.
Hann sagði það hafa verið mistök að veita forsetanum auknar heimildir til að beita tollum gegn ríkjum sem kaupa rússneska olíu í þeirri von að hann myndi nýta þær til að styðja Úkraínu.
Trump undirritaði fyrir tæpum mánuði umfangsmikla löggjöf um viðskiptaþvinganir gegn Rússlandi, þar sem meðal annars var gert ráð fyrir tollum á ríki sem kaupa rússneska olíu.
Nýja undanþágan heimilar hins vegar tímabundið viðskipti með rússneska dísilolíu, jafnvel innflutning hennar til Bandaríkjanna.
Gæti aukið þrýsting á Úkraínu
Daniel Fried, fyrrverandi yfirmaður viðskiptaþvinganamála í bandaríska utanríkisráðuneytinu, telur ákvörðunina geta leitt til aukins þrýstings á Úkraínu um að hætta árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar.
Hann bendir á að ef Bandaríkin ætli að treysta á aukið framboð frá Rússlandi hljóti stjórnvöld að vilja tryggja að framleiðslugeta rússneskra olíuhreinsistöðva verði ekki skert enn frekar.
„Mun Bandaríkjastjórn nú þrýsta á Úkraínu að hætta einhliða árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar? Rökrétt séð hlýtur hún að gera það,“ sagði Fried.
Á sama tíma og Trump tilkynnti ákvörðunina var gert ráð fyrir að Steve Witkoff og Jared Kushner hittu fulltrúa Úkraínu í Miami til að ræða nýjar hugmyndir að friðarsamkomulagi.
Marco Rubio utanríkisráðherra lýsti stríðinu fyrr í vikunni sem pattstöðu og sagði ólíklegt að hernaðarleg lausn myndi binda enda á átökin.
Með ákvörðuninni um rússneska dísilolíu hefur Trump því opnað á aukin orkuviðskipti við Rússland á sama tíma og bandarísk stjórnvöld reyna að ná niður eldsneytisverði og vinna að lausn stríðsins í Úkraínu.