Donald Trump Bandaríkjaforseti hefur krafist þess að upplýst verði með skýrum hætti hvert hundruð milljarða dala í bandarískri aðstoð til Úkraínu hafi farið. Nýleg úttekt eftirlitsstofnunar bandaríska þróunarsamvinnustofnunarinnar USAID sýnir að verulegir veikleikar voru í eftirliti með tugum milljarða dala sem runnu beint til úkraínskra stjórnvalda.
Færslur upp á tugi milljarða dala teknar til skoðunar
Í úttektarskýrslu eftirlitsstofnunar USAID, sem birt var 3. mars 2026, kemur fram að bandaríska þingið hafi árin 2022 til 2024 veitt um 30,7 milljarða dala í beinan fjárlagastuðning til úkraínskra stjórnvalda.
Meirihluti fjárins fór í gegnum sjóði Alþjóðabankans og um 84 prósent stuðningsins runnu í svokallaðan PEACE-sjóð. Úr honum voru meðal annars greidd laun og félagsleg aðstoð innan Úkraínu.
Eftirlitsstofnunin komst að þeirri niðurstöðu að eftirlitskerfið hefði aðeins veitt takmarkaða tryggingu fyrir því að bandarísku framlögin hefðu verið notuð með þeim hætti sem til stóð.
Endurskoðunarskýrslur bárust ekki
USAID hafði ráðið Deloitte og KPMG til að fylgjast með meðferð fjárins. Samkvæmt úttektinni skilaði Deloitte nærri þriðjungi umbeðinna gagna of seint.
Staðan hjá KPMG var enn alvarlegri. Fyrirtækið átti að skila sex endurskoðunarskýrslum vegna fjárlagastuðningsins en engin þeirra barst innan upphaflegra tímamarka. Frestir voru framlengdir vegna erfiðleika við að fá nákvæmar og tímanlegar upplýsingar frá úkraínskum stjórnvöldum, en nýju tímamörkin stóðust heldur ekki.
Tvöfaldar greiðslur og fé greitt vegna fólks erlendis
Eftirlitið fann einnig dæmi um að bandarískir fjármunir hefðu verið notaðir til að endurgreiða tvöfaldar félagslegar greiðslur. Úkraínsk stjórnvöld staðfestu fjögur slík tilfelli í úrtaki eftirlitsins.
Þá kom fram að ekki hefði verið tryggt með fullnægjandi hætti að greiðslur til fólks sem skráð var á flótta innan Úkraínu stöðvuðust þegar viðkomandi flutti úr landi. Enn hafði ekki verið ákvarðað hversu umfangsmiklar slíkar greiðslur voru.
Eftirlitsstofnunin lagði fram þrjár tillögur um hert eftirlit, meðal annars að lokið yrði þeim endurskoðunarskýrslum sem vantaði og að farið yrði yfir greiðslur til fólks sem hafði flutt úr Úkraínu.
Trump hafði áður stöðvað erlend framlög
Trump undirritaði þegar hann tók við embætti í janúar 2025 tilskipun um 90 daga stöðvun á nýjum skuldbindingum og greiðslum vegna bandarískrar þróunaraðstoðar á meðan hvert verkefni yrði tekið til endurskoðunar.
Tilskipunin náði ekki sérstaklega aðeins til Úkraínu heldur til bandarískrar erlendrar þróunaraðstoðar almennt. Stofnunum var gert að ákveða að lokinni yfirferð hvort einstök verkefni skyldu halda áfram, breytast eða falla niður.
Trump beindi síðar athyglinni sérstaklega að Úkraínu og sagði að hann vildi sjá skýrt bókhald yfir þá gríðarlegu fjármuni sem Bandaríkin hefðu lagt til landsins. Niðurstöður bandaríska eftirlitsins sýna nú að í að minnsta kosti einum stærsta hluta fjárlagastuðningsins voru verulegir annmarkar á því eftirliti sem átti að tryggja hvernig fjármununum væri varið.