Volodímír Zelensky Úkraínuforseti hefur komið af stað pólitískum deilum á Balkanskaga eftir að hann í heimsókn til Serbíu áréttaði að Úkraína viðurkenni ekki sjálfstæði Kósovó. Ummælin vöktu hörð viðbrögð í Kósovó þar sem stuðningur við Úkraínu hefur verið áberandi frá upphafi stríðsins við Rússland. Fjallað er um málið á vef Politico.
Zelensky heimsótti Aleksandar Vučić, forseta Serbíu, um síðustu helgi. Þetta var fyrsta heimsókn hans til Serbíu en landið hefur neitað að taka þátt í refsiaðgerðum ESB gegn Rússlandi og haldið nánum tengslum við Moskvu.
Risastór fáni Úkraínu tekinn niður
Viðbrögðin í Kósovó létu ekki á sér standa. Risastór blár og gulur borði með áletruninni „Free Ukraine“, sem hafði hangið við eina af aðalgötum Pristina frá árinu 2022, var tekinn niður.
Përparim Rama, borgarstjóri Pristina, sagði samúð sína áfram vera með þjóðum sem sættu stríði, ofbeldi og ofsóknum en undirstrikaði jafnframt að virðing yrði að vera gagnkvæm.
Glauk Konjufca, utanríkisráðherra Kósovó, lýsti einnig vonbrigðum með afstöðu Zelensky og sagði orðræðuna minna á tilraunir Rússa til að nota Kósovó sem fordæmi fyrir eigin aðgerðir.
Kósovó lýsti yfir sjálfstæði frá Serbíu árið 2008 og hefur sjálfstæðið verið viðurkennt af yfir 100 ríkjum. Þar á meðal eru Bandaríkin, Bretland og 22 af 27 aðildarríkjum Evrópusambandsins. Serbía viðurkennir hins vegar ekki sjálfstæði Kósovó og sama gildir um Úkraínu.
Vopn frá Serbíu mikilvæg fyrir Úkraínu
Ein möguleg skýring á því hvers vegna Zelensky lagði áherslu á afstöðu Úkraínu til Kósovó er þörf landsins fyrir serbnesk vopn og skotfæri.
Serbía framleiðir enn mikið magn skotfæra í sovéskum stöðluðum hlaupvíddum. Úkraínski herinn notar áfram mikið af stórskotaliðsvopnum og skriðdrekum frá Sovéttímanum og því eru slík skotfæri mikilvæg í stríðinu gegn Rússlandi.
Florian Bieber, forstöðumaður miðstöðvar Suðaustur-Evrópufræða við háskólann í Graz, telur að Úkraína sé í þeirri stöðu að brýn hernaðarþörf vegi þyngra en önnur pólitísk sjónarmið og að samskiptin við Vučić skipti Zelenskí því miklu máli.
Sendiherra Úkraínu í Serbíu hafnar því hins vegar að heimsóknin hafi snúist um skotfæri. Hann bendir á að afstaða Úkraínu til Kósovó hafi verið óbreytt frá árinu 2008 og segir heimsóknina hafa snúist um nánari tengsl ríkjanna og framtíð þeirra í Evrópu.
Gömul deila blossar upp að nýju
Heimsókn Zelensky varð jafnframt til þess að önnur gömul ágreiningsmál á Balkanskaga komust aftur í sviðsljósið. Vučić hefur hótað að beina Iber-ánni, sem rennur frá Serbíu til Kósovó, í aðra átt vegna deilna um niðurrif húsa í eigu Serba við uppistöðulón.
Slík aðgerð gæti haft alvarlegar afleiðingar fyrir vatnsöflun Kósovó og kælingu stærstu raforkuvers landsins.
Deilurnar sýna hversu viðkvæmt sjálfstæðismál Kósovó er enn á Balkanskaga. Afstaða Zelensky, sem hefur sjálfur lagt mikla áherslu á fullveldi og landhelgi Úkraínu í stríðinu við Rússland, hefur því vakið sérstaklega mikla athygli.