Júlíus Valsson skrifar:
Innflytjendamál hafa skotið rótum á ný í sænskri stjórnmálaumræðu og virðast ætla að verða eitt stærsta hitamál komandi kosninga. Í nýlegum leiðtogakappræðum á SVT tókust stjórnmálaleiðtogar hart á um stefnu í málefnum hælisleitenda, þar sem skýr átök komu fram milli hægri og vinstri afla.
Eru það mannréttindi að fá að búa í Svíþjóð?
Leiðtogi Svíþjóðardemókrata, Jimmie Åkesson, sagðist hafa áhyggjur af því að umræðan væri að færast aftur í sama far og fyrir um áratug, þegar flokkur hans var að festa sig í sessi á þingi árið 2010. Að hans mati snýst umræðan í auknum mæli um „rétt“ fólks til að setjast að í landinu, í stað þess að fjalla um skilyrði og ábyrgð. Hann varaði jafnframt við því að sú harða stefna sem nú er við lýði gæti verið í hættu ef stjórnarskipti yrðu eftir kosningar.
Mest hitnaði umræðan þegar svokallaðar „unglingaútvísanir“ bar á góma – brottvísanir ungs fólks sem komið hefur til Svíþjóðar sem börn en missir dvalarleyfi við 18 ára aldur. Leiðtogi Vinstriflokksins, Nooshi Dadgostar, gagnrýndi þessa framkvæmd harðlega og spurði einfaldlega: „Hvar er mannúðin?“ Hún sakaði stjórnvöld og Svíþjóðardemókrata um að reka brottvísunarstefnu fremur en raunverulega innflytjendastefnu.
Í miðri þeirri umræðu kom fram tillaga frá leiðtoga Miðflokksins, Elisabeth Thand Ringqvist, um að hækka aldursmörkin úr 18 í 21 ár. Hugmyndin er að gefa ungu fólki svigrúm til að klára skólagöngu og ná fótfestu í samfélaginu áður en til brottvísunar kemur. Athygli vakti að Åkesson tók undir að tillagan væri „áhugaverð“, þrátt fyrir harða línu flokks hans í innflytjendamálum.
Mun innflytjendum enn fara fjölgandi í Svíþjóð?
Forsætisráðherrann, Ulf Kristersson, lagði áherslu á að ríkisstjórnin stæði sameinuð að baki núverandi stefnu og varaði við því að vinstri flokkarnir gætu fjölgað innflytjendum kæmust þeir til valda. Hann benti jafnframt á að Jafnaðarmenn hefðu oft stutt ríkisstjórnina í þessum málum, þrátt fyrir gagnrýni úr öðrum áttum.
Sú gagnrýni kom skýrt fram hjá leiðtoga Jafnaðarmanna, Magdalena Andersson, sem hafnaði því að stefna stjórnarinnar væri einfaldlega „ströng“. Hún hélt því fram að verið væri að ganga of langt með því að vísa úr landi fólki sem hefði aðlagast samfélaginu, lært tungumálið og tekið þátt í atvinnulífinu. Slíkt samræmdist ekki þeim gildum sem Svíþjóð ætti að standa fyrir.
Það sem stendur upp úr eftir þessar umræður er hversu djúp gjáin er orðin milli stjórnmálaafla í landinu. Spurningar um mannúð, reglur og ábyrgð rekast hér harkalega á, og lítið bendir til þess að samstaða sé í augsýn. Með kosningar fram undan virðist því ljóst að málefni hælisleitenda gætu þau orðið aðalatriði og kjarnamál kosningabaráttunnar í Svíþjóð í haust.