Verður Kanada næsta ríkið sem lendir í miðju vaxandi átaka milli stórvelda, með svipuðum hætti og Úkraína? Þeirri spurningu er velt upp í nýrri umfjöllun þar sem bent er á ört vaxandi tengsl Kanada og Evrópusambandsins á sama tíma og samskipti Ottawa og Washington hafa versnað verulega. Kanada og ESB hafa þegar aukið samstarf sitt í varnar- og öryggismálum og Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar ESB, hefur viðrað hugmynd um einhvers konar „aukaaðild“ Kanada að sambandinu. Fjallað er um málið á vefnum Fall of the cabal.
Mark Carney, forsætisráðherra Kanada, hefur tekið undir hugmyndir um mun nánara samstarf við ESB en segir Kanada ekki sækjast eftir fullri aðild. Hann hefur talað fyrir sérstöku bandalagi Kanada og ESB sem næði meðal annars til viðskipta, varnarmála, mikilvægra hráefna, gervigreindar, orku og fjármálaþjónustu.
Kanada færist nær Evrópu
Tengsl Kanada og ESB hafa styrkst hratt.
Kanada og ESB gerðu með sér sérstakt samstarf um öryggis- og varnarmál á síðasta ári og Kanada varð síðar fyrsta ríkið utan Evrópu til að fá aðild að SAFE-áætlun ESB um sameiginleg innkaup og uppbyggingu varnariðnaðar.
Kanadísk stjórnvöld segja markmiðið vera að styrkja eigin stöðu og dreifa viðskipta- og öryggistengslum landsins á fleiri ríki.
Carney sagði fyrr í þessum mánuði að Kanada hygðist hefja viðræður við ESB í október um sérstakt efnahags- og öryggisbandalag. Hann sagði markmiðið vera aukið sjálfstæði Kanada í heimi þar sem ríki geti beitt efnahagslegum tengslum sem þrýstivopni.
Samstarfið á meðal annars að ná til gervigreindar, greiðslukerfa, geimstarfsemi, mikilvægra hráefna og orkumála.
Von der Leyen vill ganga enn lengra
Von der Leyen hefur gengið lengra og viðrað hugmynd um að Kanada gæti orðið fyrsta ríkið til að fá einhvers konar „aukaaðild“ að Evrópusambandinu.
Slík aðild er ekki til samkvæmt núverandi reglum ESB og því er enn óljóst hvað hún myndi fela í sér.
Carney hefur forðast að taka undir sjálft hugtakið en hefur lýst stuðningi við markmiðið um mun nánari tengsl við Evrópu. Hann segir Kanada ekki vilja mynda nýja valdablokk heldur byggja upp samstarf sem geri landið síður berskjaldað fyrir efnahagslegum og pólitískum þrýstingi.
Donald Trump Bandaríkjaforseti hefur brugðist hart við hugmyndinni og hótað viðskiptaaðgerðum verði Kanada tengt ESB með þessum hætti.
Varnarsamstarfið orðið umfangsmikið
Tengsl Kanada við Evrópu snúast ekki aðeins um viðskipti.
Kanada hefur framlengt þátttöku sína í hernaðaruppbyggingu NATO í Lettlandi til ársins 2031 og hyggst fjölga kanadískum hermönnum þar í allt að 2.600. Carney hefur jafnframt staðfest áframhaldandi stuðning Kanada við Úkraínu og aukið samstarf við Evrópuríki um framleiðslu og kaup á hergögnum.
Kanada vinnur einnig að langtímasamstarfi við Þýskaland og Noreg um kafbáta, varnariðnað og hernaðartækni. Ríkin 3 hafa sagt markmiðið vera að axla meiri ábyrgð á öryggi beggja vegna Atlantshafsins.
Þessi þróun hefur ýtt undir vangaveltur um hvort Kanada sé smám saman að færa öryggis- og varnartengsl sín frá Bandaríkjunum í átt að Evrópu.
Kanadísk stjórnvöld leggja þó áherslu á áframhaldandi þátttöku í NATO og segja samstarfið við Evrópu eiga að styrkja Atlantshafsbandalagið en ekki koma í stað þess.
„Nýja Úkraína“
Í umfjöllun Fall of the Cabal Official er gengið mun lengra og því haldið fram að Kanada geti orðið „nýja Úkraína“, þar sem landið lendi á milli Bandaríkjanna og Evrópu í vaxandi átökum þeirra á milli.
Samanburðurinn byggist meðal annars á þeirri túlkun að ESB sé að reyna að tengja Kanada sífellt nánar við evrópskt efnahags- og varnarkerfi á sama tíma og deilur Kanada og Bandaríkjanna harðna.
Þar er því haldið fram að Kanada geti orðið eins konar átakapunktur milli stórvelda líkt og Úkraína hefur orðið milli Rússlands og Vesturlanda.
Ekki liggja fyrir gögn sem sýna að ESB eða kanadísk stjórnvöld stefni að slíkri hernaðarlegri atburðarás. Opinber stefna Carney-stjórnarinnar er að auka sjálfstæði Kanada og fjölga samstarfsaðilum landsins án þess að mynda nýja valdablokk gegn Bandaríkjunum.
Enn mjög háð Bandaríkjunum
Þrátt fyrir hraðvaxandi tengsl við Evrópu er Kanada enn nátengt Bandaríkjunum bæði efnahagslega og landfræðilega.
Það gerir róttæka breytingu á utanríkis- og viðskiptastefnu landsins erfiða á skömmum tíma. Carney hefur þess vegna lagt áherslu á að Kanada verði sjálfstæðara og treysti á fleiri samstarfsríki fremur en að slíta tengslin við Bandaríkin.
Á sama tíma er ESB orðið næststærsti viðskiptaaðili Kanada. Vöru- og þjónustuviðskipti þeirra námu 178,6 milljörðum kanadískra dollara árið 2025 og fjárfestingar Evrópuríkja í Kanada eru umfangsmiklar.
Næstu skref ráðast í Montreal
Næsti stóri áfangi verður leiðtogafundur Kanada og ESB í Montreal 29. og 30. október.
Þar verður væntanlega skýrara hversu langt Kanada og ESB ætla að ganga í nýju efnahags- og öryggissamstarfi sínu og hvort hugmynd von der Leyen um sérstaka stöðu Kanada gagnvart sambandinu verður útfærð frekar.
Það sem þegar liggur fyrir er að Kanada hefur á skömmum tíma tengst evrópsku varnarsamstarfi mun nánar en áður og stjórnvöld í Ottawa vilja byggja upp enn víðtækara samstarf við ESB.
Hvort sú þróun leiðir til þess að Kanada lendi í sífellt harðari togstreitu milli Bandaríkjanna og Evrópu er hins vegar enn opin spurning.