Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, hefur lýst yfir stuðningi við fyrirhugaðan risasamruna evrópskra geimfyrirtækja á sama tíma og samkeppnissvið framkvæmdastjórnarinnar á enn eftir að taka endanlega afstöðu til viðskiptanna. Afstaða hennar vekur spurningar þar sem það er framkvæmdastjórnin sjálf sem ber ábyrgð á samkeppniseftirliti með stórum fyrirtækjasamrunum innan ESB. Greint er frá málinu á vef Politico.
Málið snýst um áform Airbus, Leonardo og Thales um að sameina stóran hluta geimstarfsemi fyrirtækjanna í eitt nýtt evrópskt fyrirtæki. Verkefnið hefur gengið undir heitinu Bromo og er ætlað að skapa mun stærri evrópskan keppinaut á alþjóðlegum geimmarkaði.
Von der Leyen tók skýra afstöðu til áformanna í ræðu á geimráðstefnu í París og sagði fyrirhugað samstarf fyrirtækjanna dæmi um þá tegund öflugra evrópskra fyrirtækja sem álfan þyrfti á að halda.
Samkeppnisferlinu ekki lokið
Stuðningur von der Leyen kemur áður en samkeppnisyfirvöld ESB hafa lokið eigin mati á því hvort sameiningin samræmist samkeppnisreglum sambandsins.
Þar liggur hið óvenjulega við málið. Annars vegar stýrir von der Leyen framkvæmdastjórn sem vill styrkja evrópskan iðnað og skapa fyrirtæki sem geti keppt við stærstu fyrirtæki Bandaríkjanna og Kína. Hins vegar heyrir samkeppniseftirlit ESB undir sömu framkvæmdastjórn og þarf að leggja sjálfstætt mat á hvort stórir samrunar dragi úr samkeppni.
Von der Leyen sagði evrópsk fyrirtæki ekki lengur aðeins keppa sín á milli. Samkeppnin væri orðin alþjóðleg og Evrópa þyrfti fyrirtæki sem hefðu burði til að mæta henni.
Vill skapa evrópskan geimrisa
Airbus, Leonardo og Thales eru meðal stærstu fyrirtækja Evrópu á sviði flug-, varnar- og geimtækni. Með sameiningunni yrði hluti geimstarfsemi þeirra færður undir eitt fyrirtæki sem hefði mun meiri stærð og slagkraft á alþjóðlegum markaði.
Áformin endurspegla jafnframt breyttar áherslur innan ESB þar sem aukið vægi er lagt á að byggja upp eigin iðnaðargetu og draga úr tæknilegu og hernaðarlegu óhæði gagnvart öðrum stórveldum.
Von der Leyen telur stærri evrópsk fyrirtæki nauðsynleg til að ná því markmiði og notaði fyrirhugaðan geimsamruna sérstaklega sem dæmi um þá þróun.
Tvö hlutverk framkvæmdastjórnarinnar rekast á
Málið dregur þannig fram togstreitu milli iðnaðarstefnu og samkeppnisstefnu ESB.
Framkvæmdastjórnin hefur lengi haft það hlutverk að koma í veg fyrir að fyrirtækjasamrunar skapi of mikla samþjöppun eða skaði samkeppni. Samhliða því hefur þrýstingur aukist á Brussel um að leyfa stærri evrópsk fyrirtæki svo þau geti keppt við alþjóðlega risa.
Með yfirlýsingu sinni hefur von der Leyen nú gert ljóst hvaða niðurstöðu hún telur æskilega frá sjónarhóli iðnaðarstefnu áður en samkeppnisferlinu er lokið. Afstaða forseta framkvæmdastjórnarinnar er óvenjuleg þar sem stofnunin sem hún leiðir þarf sjálf að taka afstöðu til þess hvort viðskiptin fái að ganga eftir.