Pétur Gunnlaugsson ræddi við Sigurð Þórðarson, sem starfaði á varðskipum Landhelgisgæslunnar í þorskastríðunum, í síðdegisútvarpinu í dag, um pólitísku baráttuna í kringum útfærslu fiskveiðilögsögunnar og áhrif sigurs Íslands árið 1976 á efnahag þjóðarinnar. Í viðtalinu var farið yfir samstöðu íslenskra stjórnmálamanna, erlendan stuðning frá Sovétríkjunum og Bandaríkjunum við málstað Íslands og mikilvægi sjávarútvegs fyrir sjálfstæði landsins. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Samstaða stjórnmálamanna skipti sköpum
Sigurður rakti hvernig þáverandi ríkisstjórn stóð saman, í landhelgisbaráttunni þrátt fyrir ágreining um einstakar aðferðir. Hann nefndi sérstaklega hlutverk Ólafs Jóhannessonar, Geirs Hallgrímssonar, Einars Ágústssonar og Matthíasar Bjarnasonar í lokakafla deilunnar við Breta. Í viðtalinu kom fram að innan ríkisstjórna þess tíma hefðu verið skiptar skoðanir um hvort leita ætti til alþjóðadómstóla eða halda áfram harðri línu gagnvart Bretum. Á sama tíma hefði almenn samstaða þjóðarinnar um útfærslu fiskveiðilögsögunnar verið sterk.
Sigurður rifjaði einnig upp hvernig Bretar beittu Ísland viðskiptaþvingunum árið 1952 eftir útfærslu landhelginnar í 4 mílur. Hann taldi viðbrögð íslenskra stjórnvalda og þjóðarinnar á þeim tíma hafa lagt grunn að síðarri sigrum í þorskastríðunum.
Stuðningur Sovétríkjanna og Bandaríkjamanna mjög mikilvægur
Í viðtalinu kom fram að fleiri ríki en Ísland og Bretland hefðu haft hagsmuni af deilunni. Kom fram að stuðningur Sovétríkjanna hafi skipt verulegu máli í baráttunni fyrir 200 mílna efnahagslögsögu ásamt verulegum stuðningi Bandaríkjamanna. Sigurður nefndi að mörg Afríkuríki hefðu stutt málstað Íslands á alþjóðavettvangi og íslenskir fulltrúar hefðu unnið markvisst að því að afla stuðnings, meðal nýfrjálsra ríkja, sem vildu sjálf tryggja yfirráð yfir auðlindum sínum.
Að hans mati hefðu Bretar ekki getað haldið úti umfangsmiklum veiðum við Ísland nema með verulegum fjárstuðningi frá breska ríkinu. Hann taldi einnig að bresk stjórnvöld hefðu gefið upp rangar tölur um afla til að réttlæta áframhaldandi nærveru á Íslandsmiðum.
Sjávarútvegurinn undirstaða íslensks samfélags
Sigurður lagði áherslu á að sigur Íslands í þorskastríðunum hefði haft afgerandi áhrif á lífskjör þjóðarinnar. Hann taldi að Ísland hefði orðið mun fátækara land ef Bretar hefðu haldið áfram veiðum innan íslenskrar lögsögu.
Sjávarútvegurinn hefði frá landnámi verið undirstaða byggðar og atvinnulífs á Íslandi. Sigurður nefndi meðal annars Grímsey sem dæmi um samfélag sem hefði lifað af vegna gjöfulra fiskimiða þrátt fyrir erfiðar aðstæður. Útfærsla fiskveiðilögsögunnar í 200 mílur hafi verið einn stærsti fullveldissigur Íslands á 20. öld og þjóðin hefði þurft að sýna bæði pólitískt þor og samfélagslega samstöðu til að ná þeim árangri.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.