72% Úkraínumanna telja Volodímír Zelenskí forseta bera persónulega pólitíska ábyrgð á spillingu meðal fólks í hans nánasta umhverfi. Jafnframt segja 72% að spilling hafi aukist í Úkraínu frá því innrás Rússlands hófst af fullum þunga árið 2022.Þetta kemur fram í nýrri könnun Alþjóðlegu félagsfræðistofnunarinnar í Kænugarði, KIIS, sem framkvæmd var dagana 12.–21. september. 25% telja Zelenskí ekki bera slíka ábyrgð en 3% tóku ekki afstöðu. Fjallað er um könnunina á vef Kiev Independent.
KIIS tekur sérstaklega fram að niðurstöðurnar þýði ekki að 72% telji Zelenskí sjálfan hafa tekið þátt í spillingu. Spurningin snerist um pólitíska ábyrgð forsetans á spillingu meðal samstarfsmanna hans og fólks í hans nánasta umhverfi.
Spilling veldur meiri áhyggjum en árásir Rússa
Þátttakendur voru einnig spurðir hvað ylli þeim mestum áhyggjum um þessar mundir og máttu nefna allt að 3 atriði.
Spilling innan stjórnkerfisins var algengasta svarið og nefndu 50% hana. Umfangsmiklar eldflauga- og drónaárásir Rússa voru nefndar af 40%, vanhæfni stjórnvalda af 30% og 21% nefndi stöðuna á vígvellinum.
Þegar spilling og vanhæfni stjórnvalda eru tekin saman nefndu 64% annað hvort atriðið. Til samanburðar nefndu 53% annaðhvort loftárásir Rússa eða stöðuna á vígvellinum.
KIIS segir því óánægju með stjórnvöld vegna spillingar eða vanhæfni hafa verið nefnda nokkru oftar en stríðið og afleiðingar þess.
72% segja spillinguna hafa aukist
Könnunin sýnir einnig mikla óánægju með þróun spillingar frá upphafi innrásarinnar.
72% telja spillingu hafa aukist í landinu frá því Rússland hóf innrás sína af fullum þunga. Aðeins 6% telja hana hafa minnkað. Aðrir telja hana annaðhvort óbreytta eða tóku ekki afstöðu.
Úkraínsk stjórnvöld hafa á síðasta ári glímt við nokkur stór spillingarmál sem hafa tengst bandamönnum Zelenskí, háttsettum embættismönnum forsetaskrifstofunnar og ráðherrum.
Meðal nýjustu málanna er rannsókn spillingarlögreglunnar NABU sem náði inn á skrifstofu ríkissaksóknara. Háttsettur saksóknari var ákærður vegna rannsóknar á meintri vernd fyrir ólöglega símamiðstöð.
Afstaðan tengist trausti til Zelenskí
Mikill munur er á svörum eftir því hversu mikið fólk treystir Zelenskí.
Meðal þeirra sem segjast treysta forsetanum fullkomlega telja aðeins 3% hann bera ábyrgð á spillingu fólks í hans nánasta umhverfi en 81% telja hann ekki bera ábyrgð.
Meðal þeirra sem segjast alls ekki treysta Zelenskí snýst myndin við. Þar telja 85% forsetann bera ábyrgð en 5% telja hann ekki bera hana.
KIIS leggur því áherslu á að niðurstöðurnar verði ekki túlkaðar þannig að 72% Úkraínumanna telji Zelenskí sjálfan spilltan.
1.002 tóku þátt
Könnunin var framkvæmd með símaviðtölum við 1.002 fullorðna Úkraínumenn á þeim svæðum landsins sem stjórnvöld í Kænugarði ráða yfir.
Íbúar svæða sem eru undir stjórn Rússa voru því ekki með í úrtakinu.
Þrjár heimsóknir til Íslands á rúmum 3 vikum
Niðurstöður könnunarinnar koma á sama tíma og mikil samskipti hafa verið milli Íslands og Úkraínu og íslensk stjórnvöld hafa veitt landinu umfangsmikinn fjárhagslegan, mannúðar- og varnartengdan stuðning.
Þingforsetinn sendur til að veita heiðursmerki
Ruslan Stefanchuk, forseti Úkraínuþings, kom í opinbera heimsókn til Íslands 26. ágúst og dvaldi hér til 27. ágúst. Þetta var fyrsta opinbera heimsókn forseta Úkraínuþings til Íslands frá því landið lýsti yfir sjálfstæði. Hann kom hingað í boði Þórunnar Sveinbjarnardóttur, forseta Alþingis, og fundaði meðal annars með henni, Kristrúnu Frostadóttur forsætisráðherra, Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur utanríkisráðherra og Höllu Tómasdóttur forseta Íslands.
Stefanchuk var jafnframt sérstakur gestur á fundi forseta þjóðþinga Norðurlanda og Eystrasaltsríkja, NB8, sem haldinn var í Reykjavík 27. ágúst. Þar veitti hann þingforsetum Norðurlanda og Eystrasaltsríkja heiðursmerki Úkraínuþingsins „For Our Freedom and Yours“ fyrir stuðning við Úkraínu.
Zelenskí óskar eftir frekari framlögum og fær þau
Skömmu síðar, 9. september, kom Zelenskí við á Keflavíkurflugvelli á leið sinni til Kanada og fundaði þar með Þorgerði Katrínu. Samkvæmt forsetaskrifstofu Úkraínu hafði Ísland þá veitt 133 milljónir dollara í varnar- og mannúðaraðstoð frá upphafi innrásarinnar auk meira en 24 milljóna dollara til PURL-áætlunarinnar. Zelenskí óskaði jafnframt eftir frekari framlögum Íslands í orkusjóð Úkraínu og ræddi þörf landsins fyrir auknar loftvarnir.
Utanríkisráðherra samþykkir þátttöku Íslands í vopnaframleiðslu fyrir Úkraínu
Andrii Sybiha, utanríkisráðherra Úkraínu, kom síðan í heimsókn til Íslands 19. september. Hann ræddi við íslensk stjórnvöld um áframhaldandi varnartengdan, efnahagslegan og mannúðarlegan stuðning, auk loftvarna og stuðnings í orkumálum. Hann fundaði einnig með utanríkismálanefnd Alþingis.
Í tengslum við heimsókn Sybiha greindu úkraínsk stjórnvöld jafnframt frá því að unnið væri að samkomulagi Íslands og Úkraínu um samstarf á sviði ómannaðra kerfa, þar á meðal dróna.
Á rúmum 3 vikum komu þannig forseti Úkraínuþings, forseti Úkraínu og utanríkisráðherra landsins til Íslands eða við á Íslandi. Á sama tíma var rætt um áframhaldandi fjárhagslegan og varnartengdan stuðning Íslands við Úkraínu.