Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Lilju Dögg Alfreðsdóttur, formann Framsóknarflokksins og fyrrverandi ráðherra í síðdegisútvarpinu um hlutverk Seðlabanka Íslands, stýrivexti og samspil peningastefnu og ríkisfjármála. Lilja sagði að ekki væri rétt að líta á Seðlabankann sem eina aðilann sem bæri ábyrgð á verðbólgu heldur væri um sameiginlegt verkefni allrar hagstjórnar að ræða. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Ábyrgðin dreifist á fleiri en einn aðila
Lilja sagði að þegar verðbólga væri orðin þrálát og stýrivextir háir, væri ljóst að fleiri þættir en peningastefnan ein hefðu brugðist. Hún lagði áherslu á að ríkisfjármál, ákvarðanir sveitarfélaga og hegðun á vinnumarkaði hefðu bein áhrif á þróun verðbólgu og væru hluti af heildarmyndinni. Í framhaldinu vísaði Arnþrúður til umræðu um að mikill ríkisútgjaldavöxtur væri meginorsök þess að Seðlabankinn hefði þurft að hækka vexti. Lilja sagði að slík þróun hefði vissulega áhrif og aukin útgjöld gætu ýtt undir verðbólguþrýsting og gert bankanum erfiðara fyrir.
Samspil stýrivaxta og ríkisfjármála
Lilja sagði að stýrivextir væru aðeins eitt tæki í hagstjórn og ef aðrir þættir ynnu ekki með peningastefnunni myndi hún ekki skila tilætluðum árangri. Hún benti á, ef hið opinbera héldi áfram að auka útgjöld eða hækka gjöld myndi það vinna gegn aðgerðum Seðlabankans. Arnþrúður velti því upp hvort lög um hlutverk Seðlabankans stæðust lengur, þegar stýrivextir hér á landi væru orðnir mun hærri en í nágrannalöndum og helstu viðskiptalöndum. Lilja sagði að aðstæður í íslensku hagkerfi væru ólíkar og að stýrivextir endurspegluðu fyrst og fremst innlenda verðbólguþróun.
Erlendur samanburður
Lilja vísaði til þess að í Evrópu hefðu stjórnvöld og seðlabankar brugðist við verðbólgu með öðrum hætti og ekki væri alltaf gripið strax til vaxtahækkana. Hún sagði að slíkar ákvarðanir þyrftu þó alltaf að taka mið af aðstæðum í hverju hagkerfi fyrir sig. Arnþrúður sagði að þetta sýndi að nálgun Seðlabanka Íslands væri umdeild og kallaði eftir skýrari umræðu um hvort önnur úrræði ættu að koma til. Lilja sagði að slíkt undirstrikaði einmitt þörfina fyrir samræmda hagstjórn þar sem fleiri tæki væru nýtt samhliða stýrivöxtum.
Þörf á samræmdri hagstjórn
Lilja lagði áherslu á að verðbólguvandi yrði ekki leystur nema allir þættir hagstjórnar ynnu saman. Hún sagði að ef aðeins væri treyst á vaxtahækkanir myndi það leiða til þyngri byrða fyrir heimili og fyrirtæki án þess að tryggja varanlegan stöðugleika. Arnþrúður benti á að núverandi staða með háum stýrivöxtum sýndi að kerfið væri undir þrýstingi. Lilja sagði að það væri einmitt ástæðan fyrir því að grípa þyrfti til samstilltra aðgerða þar sem ábyrgðin væri sameiginleg eins og hún hefði verið að kynna í efnahagsaðgerðaplani Framsóknarflokksins.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.