Pétur Gunnlaugsson ræddi við Harald Ólafsson, formann Heimssýnar og prófessor í veðurfræði við Háskóla Íslands í síðdegisútvarpinu um efnahagsleg áhrif aðildar Íslands að Evrópusambandinu. Í umræðunni kom fram að aðild fylgi umtalsverður beinn kostnaður, aukin útgjöld ríkisins og víðtækar breytingar á stjórnkerfi landsins. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Árleg framlög nema tugum milljarða
Haraldur sagði að beinn kostnaður við aðild fælist meðal annars í greiðslu í sameiginlega sjóði Evrópusambandsins. Hann setti fram að slík framlög gætu numið 40–50 milljörðum króna á ári sem samsvari hundruðum milljarða yfir lengra tímabil. Fram kom að þessi kostnaður væri fastur liður í rekstri aðildarríkja og legðist beint á ríkissjóð.
Stjórnsýsla þenst út og útgjöld aukast
Rætt var um kröfur Evrópusambandsins um öfluga stjórnsýslu sem geti framfylgt regluverki þess. Haraldur sagði að slíkar kröfur leiði til fjölgunar opinberra starfsmanna og aukins rekstrarkostnaðar ríkisins. Haraldur benti á að Ísland þyrfti að byggja upp umfangsmikið kerfi til að sinna eftirliti, skýrslugjöf og framkvæmd reglna á fjölmörgum sviðum samfélagsins.
Tollar hækka verð á innfluttum vörum
Haraldur sagði að sameiginleg tollastefna Evrópusambandsins tæki til allrar innflutningsverslunar frá ríkjum utan sambandsins. Hann útskýrði að slíkt fyrirkomulag leiddi til hækkunar á verði innfluttra vara, þar á meðal frá Asíu og Ameríku. Þessi breyting hefði bein áhrif á neytendur og fyrirtæki sem reiða sig á innfluttar vörur.
Varnarmál kalla á aukin fjárframlög
Rætt var um aukna áherslu Evrópusambandsins á varnarmál og fjárfestingu á því sviði. Haraldur sagði að aðildarríki taki þátt í slíkum verkefnum og leggi fram fjármuni til sameiginlegra áætlana. Í máli Haraldar kom fram að slíkar skuldbindingar gætu numið tugum milljarða króna árlega fyrir Ísland.
Vaxtastig mótast af innlendum þáttum
Haraldur fjallaði um umræður um vexti og sagði að raunvextir á Íslandi hafi oft verið lítillega hærri en í Evrópu. Hann útskýrði að það tengdist uppbyggingu hagkerfisins og slíkir þættir breytist ekki sjálfkrafa með aðild að Evrópusambandinu. Í umræðunni kom fram að breytileiki í vaxtastigi sé einnig til staðar innan Evrópusambandsins sjálfs.
Lífeyrissjóðir standa sterkt í samanburði
Haraldur bar stöðu íslenskra lífeyrissjóða saman við stöðu í Evrópu og sagði að þeir væru meðal þeirra sterkustu. Hann benti á að skuldbindingar ríkja í Evrópu væru víða miklar, þegar lífeyrisskuldir væru teknar með í reikninginn. Þessi munur hafi áhrif á efnahagslega stöðu ríkja og getu þeirra til að standa undir skuldbindingum.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.